Historiek

Roman over twee Baskische families ten tijde van de aanslag op Guernica in 1937.

Op een boerderij in Guernica groeien drie broers op zonder vader en moeder. De oudste, Justo, wordt verliefd op een danseres, de tweede, Josepe vertrekt naar de kust om te gaan vissen. En de jongste, Xabier wordt geestelijke in de Baskische hoofdstad Bilbao. Aan de kust krijgen ondertussen de zoons van Josepe's vriend, visser José Maria, het aan de stok met de Guardia, de Spaanse politie. Daardoor vlucht zoon Miguel naar Guernica waar hij in contact komt met boer Justo. Het resulteert in een huwelijk tussen Justo's toverachtige dochter Mirren en Miguel.

Toneel voor dit aandoenlijke familieverhaal is het historische plaatsje Guernica, waar politici vergaderen onder een oude eik, de markt de mensen bij elkaar brengt en dorpse danswedstrijden de sfeer nog gemoedelijker maken. Terwijl Picasso in Frankrijk zit, zich nog niet bewust van zijn aanstaande meesterwerk 'Guernica', begint in Spanje de burgeroorlog en maakt de Duitse generaal Von Richthofen zich op voor een vernietigende aanval op een voor hem onbelangrijk Baskisch stadje.

Hoewel het boek aardig wat personages bezit, wordt elk van hen hartstochtelijk beschreven en vormen zij samen de ziel van de Baskische cultuur. Het verhaal is bijna te mooi om waar te zijn en juist daarom wil je als lezer niet dat er iets gebeurt om dit mooie plaatje te doorbreken. Uiteraard leert de geschiedenis anders. Terwijl de bewoners van Guernica aanvankelijk weinig meekrijgen van de politieke onrust met de opkomst van generaal Franco, helpt pater Xabier zijn vriend, de Baskische president Aguirre, een oplossing te bedenken voor het opkomende conflict. De Duitse inmenging bepaalt anders. De zinloze aanval, waarbij bijna geheel Guernica wordt verwoest, maakt in enkele bladzijden een eind aan het mooie sprookje. De lieflijke toon van het boek slaat om in een grimmig verhaal waardoor aan de Baskische romantiek in één klap een einde komt.

Het boek, geschreven vanuit Baskisch standpunt, is mede door de sympathieke karakters en de aandoenlijke Baskische cultuur een genot om te lezen. Niet alleen is het geschiedkundig interessant, het is bovendien een prettige vlucht uit de waan van de dag. Juist daardoor komt de klap harder aan, wanneer dit sprookje door een aantal bommenwerpers zonder duidelijke reden wordt vernietigd. Mooi is echter dat het boek bij het bombardement niet stopt, waardoor je meemaakt hoe de trotse Baskische inwoners ondanks hun nederlaag proberen het laatste wat hen lief is, de cultuur, te beschermen. Enig minpuntje is de overgang tussen de verschillende verhaallijnen die regelmatig abrupt verloopt, waardoor je soms ineens in een nieuw verhaal terecht komt. Juist die verschillende verhaallijnen zorgen er wel voor dat het boek meerdere lagen heeft. Zo wordt je geïnformeerd over de Baskische tradities en cultuur, de politieke onrust in Spanje, de opkomst van het fascisme in Europa en Piccaso's frustratie die uiteindelijk resulteert in een wereldberoemd en veelbesproken schilderij. Maar daarnaast is het gewoon een heerlijk leesboek om lekker bij weg te dromen, maar ook om je de onzinnigheid van oorlog te laten voelen.

Marktdag in Guernica - Dave Boling
Uitgeverij: Mistral
ISBN: 9789049950859
Paperback, 336 pagina’s
Prijs: € 18,95

• Bestel dit boek