Alles over mummies

Momenteel is in het Drents Museum de tentoonstelling Mummies – overleven na de dood te zien, een primeur in Nederland. Vanwege deze expositie is onder dezelfde titel bij uitgeverij WBooks een prachtig tentoonstellingsboek verschenen, waarin we alles te weten komen over mummies, zoals het veenlijk ‘het meisje van Yde’ en de ijsmummie Ötzi. Op 20 februari volgt over ditzelfde onderwerp nog een DVD met een documentaire over mummies van Discovery Channel.

Meisje van Yde (Drents Museum)

Meisje van Yde (Drents Museum)

Veel mensen denken bij mummies in eerste instantie aan Egypte, maar auteur en samensteller Vincent van Vilsteren behandelt in dit boek ook over mummies die gevonden zijn in Nederland. Het verschil is daarbij natuurlijk dat de Nederlandse mummies, zoals het meisje van Yde, op natuurlijke wijze zijn gemummificeerd.

Hypermoderne analysemethoden

Het eerste hoofdstuk gaat over mummies als wereldwijd verschijnsel en over het internationale onderzoek naar mummies. In de negentiende eeuw kwam het onderzoek goed op gang met het boek History of Egyptian Mummies (1834) van de chirurg Thomas Joseph Pettigrew. Hij begon met destructieve technieken waarbij mummies werden ‘uitgepakt’, totdat röntgenstraling zijn intrede deed en de mummies intact gelaten konden worden.

Aanvankelijk was het onderzoek alleen gericht op Egyptische mummies…

- advertentie -

“…maar dat veranderde snel. Tegenwoordig richt het onderzoek zich zowel op dierlijke als op menselijke mummies uit allerlei culturen en uit verschillende natuurlijke milieus. In de tentoonstelling in het Drents Museum wordt duidelijk hoezeer dat onderzoek tegenwoordig in internationaal en multidisciplinair verband met allerlei hypermoderne analysemethoden plaatsvindt. Door intensieve samenwerking tussen antropologen, anatomen, medici, chemici, natuurkundigen, biologen, genetici en andere specialisten lukt het de geheime wereld van de mummies te ontrafelen. Zo stelt de toepassing van CT-scans, DNA-analyse, isotopenonderzoek en C14-datering ons in staat om informatie te verzamelen over geslacht, leeftijd, grootte, herkomst, ziekten, doodsoorzaak, voeding, ouderdom en ook over de wijze van mummificatie. Heel belangrijk is dat dit onderzoek zo ook een bijdrage levert aan de bestrijding van besmettelijke ziektes zoals tbc. De tegenwoordig best onderzochte mummie bijvoorbeeld is er niet een uit het oude Egypte. Het is de gletsjer-mummie die beter bekend is als Ötzi.” (11)

Kwik en syfilis

Er volgen hoofdstukken over zelfmummificaties van boeddhisten, balsemmethodes, vuurmummificaties en natuurlijke mummificaties, met prachtige foto’s van mummies. Zo is, bijvoorbeeld, een woestijnvos haast ‘levensecht’ gemummificeerd in de Jordaanse lavagrot Al-Hayya en zien we een Chinese man uit 1000 v.Chr., wiens lichaam in de kurkdroge en zoute Tarimwoestijn onwaarschijnlijk goed bewaard is gebleven.

De “dikke dame van Bazel” is eveneens een bijzonder geval. Toen in 1970 de Barfüsserkirche in Bazel gesaneerd werd, vonden de arbeiders veel oude skeletten, maar ook twee oude mummies. Een van hen was een dikke vrouw, die door de klimatologische omstandigheden in de kerk op natuurlijke wijze perfect gemummificeerd bleek te zijn. Onderzoek wees later uit dat de vrouw aan haar eind is gekomen door een kwikvergiftiging. Kwik was een veelgebruikt medicijn tegen syfilis. Waarschijnlijk had de vrouw een overdosis aan dampen binnen gekregen.

Mummies in Friesland

Aardig is het stuk over de vondst in 1765 van elf op natuurlijke wijze gemummificeerde lijken in de Nederduitsch Gereformeerde Kerk (de auteur noemt deze kerk Nederlands hervormd, maar die naam is pas vanaf 1816 in gebruik) van het Friese dorp Wieuwerd:

Mummies, overleven na de dood

Mummies, overleven na de dood

“De mummies waren bijna net zo gaaf als toen ze daar ruim een eeuw daarvoor in hun kisten waren bijgezet. Waarschijnlijk hebben verschillende gunstige factoren zoals de luchtstroom, de luchtvochtigheid en de lage temperatuur in de grafkelder er uiteindelijk voor gezorgd dat de lichamen uitdroogden en zonder speciale behandeling zijn gemummificeerd. Toch zijn sommige mummies beter bewaard gebleven dan andere. De lichamen wegen nu nog maar slechts een paar kilo (…) Door de jaren heen zijn zeven mummies gestolen, een deel door geneeskundestudenten uit Franeker [waar toen een universiteit was, EK] en later in de Franse tijd ook nog door Franse soldaten. Blijkbaar was men in het verleden net zo gefascineerd over dit ‘wonder’ als nu.” (172-173)

~ Enne Koops

Bestel dit boek bij:

Gaston Charles DelangeEen groep Haarlemmers is begonnen aan…
De schans van Hampstead Heath
De schans van Hampstead HeathVrijdag gaan de daredevils…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: