De Berg van Barmhartigheid in Brussel

Het Brusselse pandjeshuis, of de Berg van Barmhartigheid zoals de officiële benaming luidt, werd opgericht in 1618. Daarmee is het nu ‘s lands oudste instelling in zijn soort. Voor heel wat mensen is dit liefdadig instituut nog steeds de enige manier om een geldlening te verkrijgen mits het geven van een onderpand. Redenen genoeg dus voor een nadere kennismaking:

Hoe het begon

Wenceslas Cobergher (1557-1634)

Wenceslas Cobergher (1557-1634)

De eerste Berg van Barmhartigheid of ‘Monte di Pietà’ werd in 1462 in de Italiaanse stad Perugia opgericht door de Franciscaner monnik Barnabeo di Terni. Hiermee wou hij de louche praktijken van woekeraars tegengaan. Het principe was eenvoudig: tegen het geven van een onderpand kon men zonder veel formaliteiten een lening verkrijgen met de mogelijkheid om nadien het in waarborg gegeven goed terug te verwerven. Al snel verspreidde deze vorm van charitatieve gelduitlening zich over geheel Europa.

In onze contreien, de toenmalige Zuidelijke Nederlanden, was het de architect en ingenieur Wenceslas Cobergher (1557-1634) die op het einde van de zestiende eeuw naar analogie van andere steden aan de aartshertogen Albrecht en Isabella de toelating vroeg om ook in Brussel een Berg van Barmhartigheid te voorzien. Het Brusselse pandjeshuis opende dan ook kort daarop zijn deuren in de Voldersstraat, de huidige Lombardstraat. Veel later, in april 1848, verkreeg de Brusselse ‘Monte di Pietà’ bij wet het monopolie om deze vorm van kredietverlening op onderpand uit te oefenen. Medio negentiende eeuw kocht het bestuur van de Berg van Barmhartigheid in de Brusselse volkswijk de Marollen een terrein op dat voorheen toebehoorde aan het klooster der Kapucijnen. Sinds 1862 is de instelling er dan ook gevestigd in een monumentaal neoclassicistisch gebouw, ontworpen door de architect Alexis Partoes (1820-1887).

Huidige maatschappelijke rol

Het Brusselse pandjeshuis kent jaarlijks op basis van ongeveer 60.000 onderpanden plus minus zo’n 29.000 leningen toe. De onderpanden bestaan voornamelijk uit juwelen, schilderijen, zilverwerk en andere kunstvoorwerpen. Sinds enige tijd worden ook andere voorwerpen zoals merkhandtassen, oude stripverhalen en zelfs wijnen aanvaard. Ieder object dat men aanbiedt, wordt eerst door deskundigen geschat en daarna opgeslagen en voor een bepaalde termijn bewaard. Een basisvoorwaarde ter aanvaarding is evenwel dat het in waarborg gegeven voorwerp of artefact minimaal een blijvende nominale waarde heeft die een lening van 30 euro toelaat.

De meeste in onderpand gegeven zaken komen na terugbetaling van de lening terug in handen van hun eigenaars. Toch is dit lang geen absolute regel. Op regelmatige tijdstippen worden dan ook openbare verkopen gehouden. Iedereen kan dan per opbod de niet opgehaalde voorwerpen kopen. Naast een dertigtal van dergelijke veilingen worden eveneens ieder jaar een vijftal verkopen georganiseerd voorbehouden aan de meest waardevolle goederen.

Heel wat gezinnen maken nog altijd gebruik van de Berg van Barmhartigheid. Het hoeft dan ook weinig betoog dat deze instelling tot op de dag van vandaag een niet te verwaarlozen sociaal-maatschappelijke rol blijft vervullen.

~ Rudi Schrever
Brusselse stadsgids
Rondleidingen op aanvraag
e-mail: rudi.schrever@skynet.be

Korte video over de ‘Berg van Barmhartigheid’ in Brussel

Detail van de cover van 'Ware grootheid, schamele…
[caption id="attachment_38002" align="alignnone" width="800"] Stoomlocomotief - Foto: stock.xchngBij uitgeverij Nieuw Amsterdam verscheen…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: