Een oeroud standbeeld

Standbeeld van een man (Sanli Urfa Müzesi)

Standbeeld van een man (Sanli Urfa Müzesi)

De visvijver van Sanli Urfa, een stad in het zuidoosten van Turkije, trekt nogal wat pelgrims en toeristen. In de jaren negentig werd daarom een onderaardse garage aangelegd en er kwam ook een complex met restaurantjes en souvenirwinkeltjes. En een verkeerstunnel, als ik me goed herinner. De archeologen vonden er dit standbeeld, waar ze aanvankelijk niet veel van konden maken.

Het was zeer oud, zoveel was duidelijk, maar er waren geen parallellen die konden helpen bij de interpretatie. Een staande man, iets meer dan levensgroot, die lijkt te masturberen. Ogen die met obsidiaan ingelegd moeten zijn geweest. Een kledingstuk met een v-hals. Meer viel er aanvankelijk niet van te maken. Het beeld werd aanvankelijk weggezet in de tuin van het plaatselijke archeologische museum.

In 1994 volgde de ontdekking van Göbekli Tepe, de “buikheuvel”, twintig kilometer ten noordoosten van Sanli Urfa. Het gaat om een van de belangrijkste prehistorische vondsten uit de afgelopen kwart eeuw: een enorm complex van stenen gebouwen, die zijn geconstrueerd in de vroegste fase van het Neolithicum, het Pre Pottery Neolithic A, zeg maar het achtste millennium voor Christus. Er zijn prachtige reliëfs aangetroffen: everzwijnen, struisvogels, hagedissen, slangen, stieren, vossen. Vermoedelijk gaat het om een tempel, maar helaas geldt opnieuw dat we geen enkele parallel hebben: één plek moet het oudst-bekende voorbeeld van monumentale architectuur zijn en dat maakt interpretatie uiterst lastig.

“Archeologen vinden Hof van Eden”

Dit was de tijd waarin de akkerbouw ontstond en de mensheid haar traditionele levenswijze als jagers en verzamelaars opgaf. Een tijd van ingrijpende culturele veranderingen, maar zelfs archeologen die waren voorbereid op ongebruikelijke vondsten, hadden het kolossale complex van Göbekli Tepe niet zien aankomen. De hype was voorspelbaar: één oeroud complex + de antieke plaatsnaam Bit Adini = “Archeologen vinden Hof van Eden”. Voor een zakelijkere benadering moet u dit boek lezen.

- advertentie -

Het beeld van de visvijver van Sanli Urfa heeft nu wat context gekregen, maar voor zover mij bekend nog niet voldoende om vast te stellen of het ouder of jonger is dan Göbekli Tepe. Ik zou, indachtig de Eerste Hoofdwet van de Archeologie, de gemakkelijke interpretatie “vruchtbaarheidsgod” nog niet voor mijn rekening nemen. Wat wel vaststaat, is dat dit ’s werelds oudste monumentale standbeeld is van een mens.

~ Jona Lendering

Jona Lendering is historicus, webmaster van Livius.org en docent bij Livius Onderwijs. Hij publiceerde verschillende boeken en verzorgt een nieuwsbrief over de Oudheid. Zie ook zijn blog: mainzerbeobachter.com

De luiaard van de Stadhouder
Boek van de Maand Volgens Aernout Vosmaer (1720-1799), de directeur van het…
De dramatische terugtocht - Illarion Prjanisjnikov, 1812
In de zomer van 1812 begint de Grande Armée van Napoleon aan…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: