Gele kanaries: de Eerste Wereldoorlog in kleur

De Eerste Wereldoorlog in kleur

Wie aan de Eerste Wereldoorlog denkt, heeft niet meteen kleurenbeelden in zijn hoofd. Voor zover deze oorlog is gefilmd, is dat in zwartwitbeelden gebeurd. Experts en 400 technici hebben zeldzame archiefbeelden uit diverse oorlogvoerende landen opgetrommeld en frame voor frame ingekleurd. Het resultaat: drie dvd’s met ruim 350 minuten unieke oorlogsbeelden die de Grote Oorlog heel persoonlijk verbeelden en laten zien door de ogen van de betrokkenen.


Manfred von Richthofen

Naast oorlogsbeelden bevat de dvd-box De Eerste Wereldoorlog in kleur (2009) nog enkele extraatjes: een documentaire over strategieën en tactieken uit de Eerste Wereldoorlog, een kijkje achter de schermen van het productieteam dat de inkleuring van de oorlogsbeelden organiseerde en de speelfilm The Trench uit 1999, met in de hoofdrol Daniel Craig.

- advertentie -

De dvd-collectie brengt door het kleurgebruik de Eerste Wereldoorlog veel dichter bij het gevoel van de kijker dan zwartwitbeelden. Het beeldmateriaal is daarnaast keurig chronologisch en thematisch geordend en voorzien van deskundig commentaar van Engelse historici en hoogbejaarde veteranen.

Dvd 1: loopgraven en U-Boten

Documentaire 1 op de eerste dvd, getiteld “Groot onheil”, concentreert zich op de gebeurtenissen in het jaar 1914. Dit deel behandelt de verwikkelingen en gebeurtenissen die tot het ontstaan van de Grote Oorlog leidden. Een belangrijke oorzakelijke verklaring dichten de makers, volkomen terecht, toe aan de internationale instabiliteit veroorzaakt door het tanende aanzien van de voormalige supermachten Engeland en Rusland. De gelijktijdige opkomst van Duitsland als industriële grootmacht trok de internationale machtsbalans scheef. Ook het bondgenootschappensysteem en het imperialisme komen aan bod als belangrijke oorzaken, terwijl natuurlijk de moord op de Oostenrijkse kroonprins Franz Ferdinand in Sarajevo natuurlijk evenmin ontbreekt.

De tweede documentaire, getiteld “Bloedbad in de loopgraven”, brengt de loopgravenoorlog vanaf 1915 voor het voetlicht. De soldaten kregen te maken met allerlei nieuwe verschijnselen, zoals gifgas, mijnen, shellshock (een ernstige vorm van posttraumatische stressstoornis) en de Britse tank. De massale inzet van vrouwen in de oorlogsindustrie is ook interessant. Britse dames die met TNT werkten kregen de bijnaam ‘kanaries’, omdat ze van top tot teen geel waren na een dag hard werken. Vervolgens komen diverse veldslagen aan de orde, zoals de Slag bij Verdun (1916), de Slag aan de Somme (1916) en de Slag om Passendale (1917), die samen een geschatte 1,8 miljoen doden eisten.

In het volgende deel, “De luchtmacht”, trekken prachtige beelden voorbij aan de ogen van de kijker. Centraal staat de luchtoorlog, evoluerend van luchtballonnen, verkenningsvliegtuigen, dog fights, watervliegtuigen en vliegdekschepen tot bommenwerpers). Het vliegtuig bestond net een decennium en was nog licht, met weinig vermogen. In het begin konden alleen lichtgewicht mitrailleurs meegenomen worden. Het werk van piloot was weinig benijdenswaardig: de gemiddelde levensverwachting van een Engelse piloot bij de Royal Flying Corps bedroeg, vanaf de eerste vlucht, elf dagen.

Naast aandacht voor de Britse pilotentraining komen beroemde piloten als “de Rode Baron” Manfred von Richthofen (80 hits), de Engelsman Albert Ball (44 hits), de Franse luchtheld Roland Garros (5 hits) en de Nederlandse vliegtuigbouwer Anthony Fokker aan bod. Fokker leverde de Duitsers de beste vliegtuigen uit de Eerste Wereldoorlog en ontwikkelde een synchrone mitrailleur die langs de propellerbladen schoot. Dit was een idee dat hij van Roland Garros had gestolen, maar vele malen effectiever had gemaakt. Het vliegtuig leidde tot de introductie van de eerste aanvallen op burgerdoelen, toen de Duitsers op 19 januari 1915 vanuit een Zeppelin het Engelse Norfolk bombardeerden, gevolgd door een aanval op Londen in mei van dat jaar.

De strijd op zee vormt het vierde thema, waarbij hoofdzakelijk de gevechten tussen de Engelsen en Duitsers om de suprematie op zee de revue passeren. De grootste zeeslag uit de Eerste Wereldoorlog komt aan de orde: de onbesliste Slag bij Jutland (ook wel de Slag bij Skaggerak geheten) uit 1916. Verder de ontwikkeling van de Duitse U-Boten in een poging om Engeland van buitenlandse toevoer te isoleren. En ten slotte enkele Engelse uitvindingen om de U-Boten uit te schakelen, namelijk de hydrofoon (een microfoon die het geluid van U-Boten herkende en de diepte bepaalde), de dieptebom (die de onderzeeërs vervolgens moest uitschakelen) en het idee van de “Dover Barrage”, een barrière van netten en mijnen om de U-Boten uit Het Kanaal te houden. Mede door deze noviteiten wonnen de Britten uiteindelijk de zeeoorlog en konden de Amerikanen vanaf 1917 veilig naar Europa oversteken en de Eerste Wereldoorlog een beslissende wending geven.

Slag bij Jutland

Dvd 2: Antipathieën in het Oosten en in Versailles

De strijd aan het Oostfront vormt het startschot van dvd nummer 2. Hier vochten Rusland, Duitsland en Oostenrijk-Hongarije hun antipathieën uit. Door de vele vlaktes, bossen en bergen zag de strijd in Oost-Europa er totaal anders uit dan die aan het Westfront. Aan het Oostfront werd veel massaler de cavalerie ingezet. Substantiële aandacht gaat uit naar de Slag bij Tannenberg, waar de Duitse generaals Paul von Hindenburg en Erich Ludendorff de Russen terugdreven. Maar de Russen lieten zich niet zomaar verslaan en vochten fel terug. Uiteindelijk zorgde de Russiche Revolutie ervoor dat Duitsland en Oostenrijk de strijd in het Oosten wonnen.

De tweede documentaire op deze dvd gaat over het laatste oorlogsjaar 1918 – waarbij de nodige aandacht uitgaat naar het Ludendorff-offensief vanaf maart 1918 –, het uiteindelijke einde van de oorlog en het aan de Duitsers opgelegde Diktat van Versailles. Door de deelname van de Verenigde Staten aan de oorlog moesten de Duitsers zich in 1918 aan het Westfront gewonnen geven en stelden zij in eigen land een burgerregering aan die de Weimarrepubliek inluidde. Dit democratische experiment strandde uiteindelijk begin 1933 met de machtsovername van Adolf Hitlers NSDAP.

Oersaaie film

De extra toegiften, “strategie en tactiek” & “the making off”, zijn fraai. In “strategie en tactiek” wordt ingegaan op de vele nieuwe vindingen die tijdens de Eerste Wereldoorlog werden vindingen, zoals de filmcamera, de tank, de mitrailleur, het vliegtuig, gifgas en de vlammenwerper. Interessant is hier het beeldmateriaal over de tunnels die zowel de geallieerden als Duitsers onder de vijandige stellingen groeven om die met tonnen springstof op te blazen.

De extra bijlage “the making off” onthult vervolgens welk titanenwerk er, onder leiding van de executive producer Philip Nugus en directeur Jonathan Martin, is verzet om deze prachtige dvd-collectie te realiseren. Het productieteam mag in elk geval als zeer ervaren beschouwd worden, gezien de 700 historische documentaires die het gemaakt heeft. Documentaires die in 120 landen ter wereld bekeken zijn. De makers geven aan dat ze met deze dvd-serie de Eerste Wereldoorlog heel persoonlijk willen representeren, door kleurengebruik, ooggetuigenverslagen, persoonlijke verhalen en gedichten. Ze zijn daar voortreffelijk in geslaagd.

The Trench

De derde dvd bevat als laatste toegift de film “The Trench”. Helaas blijkt dit een oersaaie film te zijn die de beklemmende, doodse sfeer in de loopgraven op de kijker wil overbrengen, maar daar geen moment in slaagt. We zien anderhalf uur lang een groepje Engelse jongens in een loopgraaf in juni 1916, die zich bij de Somme voorbereiden op de confrontatie met de Duitsers. De vrienden hebben zich vrijwillig aangemeld, maar beseffen pas in de loopgraven waar ze aan begonnen zijn. Hetzelfde geldt – hoewel in minder barre omstandigheden – voor deze lowbudgetfilm zelf. De filmkijker, hopend op enige actie, beseft pas aan het eind van de film waar hij aan begonnen is. De dialogen in de film komen ongeloofwaardig over, net als de totaalsetting van de loopgraven. Het acteerwerk is van een bedroevend niveau, de conversaties klinken ingestudeerd, terwijl de verhaallijn flinterdun is en grotendeels draait om conflictjes rond een paar foto’s van een meisje.

Collectors item

Ondanks de mislukte film “The Trench”, de nodige herhaling (bepaalde scènes komen in meerdere documentaires voor) en soms incorrecte vertalingen (ergens wordt 10.000 als 4.000 vertaald), is deze dvd-collectie een waardig collectors item voor geïnteresseerden in de Eerste Wereldoorlog. De dvd-box werpt letterlijk een nieuw, gekleurd licht op de Grote Oorlog. Mooi is verder dat ooggetuigen het unieke beeldmateriaal telkens becommentariëren met eigen ervaringen uit de Grote Oorlog, zodat de oorlog nog meer tot ‘leven’ komt.

~ Enne Koops

‘De Eerste Wereldoorlog in kleur’ op dvd:

couperus-indie-560
Krossi-malas, Indische ligstoel van rotan en bamboe, eerste helft…
Wet afschaffing slavernij
Op 1 juli 2013 is het 150 jaar geleden dat er een…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: