Groninger Museum moet schilderij teruggeven

Riviergezicht met aanlegplaats – Maerten Fransz. van der Hulst – 17e eeuw

Het Groninger Museum moet een schilderij teruggeven aan kleinkinderen van de erfgename van de vroegere eigenaar, de Duits-Joodse Richard Semmel. De Restitutiecommissie, die het ministerie van OCW adviseert over claims op kunst die de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog roofden, heeft dat bepaald.

Groninger Museum – Foto: Ralph Richter © Groninger Museum


Het gaat om het schilderij Riviergezicht met aanlegplaats van de zeventiende-eeuwse kunstenaar Maerten Fransz. van der Hulst. Het Groninger Museum is sinds 1948 eigenaar van dit schilderij. Enige tijd geleden werd er echter een claim ingediend door nabestaanden van de erfgenaam van de vroegere eigenaar, de Duits-Joodse Richard Semmel. De nabestaanden stelden dat deze Semmel het doek tijdens de oorlog onvrijwillig en onder druk van de nazi’s kwijtraakte.

De Restitutiecommissie heeft de zaak onderzocht en concludeert dat Semmel kort na de machtsgreep van de nazi’s in 1933 de gevolgen ondervond van het anti-Joodse klimaat in Duitsland. Nog datzelfde jaar ontvluchtte hij het land.

Semmel vestigde zich in Nederland en liet toen een deel van zijn collectie, waaronder het werk van Van der Hulst, veilen. Volgens de Restitutiecommissie moet dit gezien worden als een onvrijwillige verkoop die verband hield met de vervolging door de nazi’s. Vanwege zijn vlucht naar Nederland moest hij in Duitsland bijvoorbeeld zogenaamde Reichsfluchtsteuer afdragen en daarnaast zou hij Judenvermögensabgabe aan de nazi-autoriteiten hebben betaald.

In 1941 vestigde Semmel zich in New York waar hij in 1950 kinderloos overleed. Hij had een goede vriendin tot erfgename benoemd. Haar kleinkinderen dienden de claim in.

Jan van Goyen

Het bewuste schilderij is overigens lange tijd aangemerkt als een werk van Jan van Goyen. In 1972 werd het werk door een kunsthistoricus toegeschreven aan de schilder Maerten Fransz. van der Hulst.

Het Groninger Museum verwierf het schilderij in 1948 door een legaat van Geziena Wilhelmina Slingenberg (1879-1948). Vanwege de uitspraak van de Restitutiecommissie moet het museum het schilderij nu echter afstaan.

Er was ook een verzoek om teruggave gedaan voor drie schilderijen uit het Frans Hals Museum in Haarlem, Centraal Museum in Utrecht en Museum de Fundatie in Heino/Wijhe. Die werken hoeven van de Restitutiecommissie niet te worden teruggegeven omdat in die gevallen niet overtuigend kan worden aangetoond dat ze eigendom waren van Richard Semmel.

Gerelateerde boeken:

Auschwitz
Auschwitz - Foto: CC De Duitse autoriteiten zeggen een…
Afb: Glaswerkmuseum LaliqueGlaswerkmuseum Lalique in Doesburg heeft naar eigen…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier