Het mysterieuze Antikythera mechanisme

Centraal tandwiel van het Antikythera mechanisme – Nationaal Archeologisch Museum van Athene

Astronomen, wiskundigen en historici uit verschillende landen buigen zich de komende dagen in Leiden over de betekenis van één van de meest intrigerende archeologische vondsten uit de Griekse Oudheid van de afgelopen eeuw: het Antikythera mechanisme.

Reconstructie van het Antikythera mechanisme – Foto: CC


Het Antikythera mechanisme, ook wel de oudste analoge computer ter wereld genoemd, bevat op elkaar afgestemde tandwielen die gezamenlijk een mechanische weergave van de toen bekende hemel vormen.

Het apparaat werd rond 1900 door sponsduikers gevonden op de bodem van de zee nabij het eilandje Antikythera, waar het schip dat het apparaat en andere rijkdommen vervoerde, rond 80 voor Christus was vergaan. Het apparaat lag vervolgens vele decennia lang opgeslagen in een Atheense loods totdat wetenschapshistoricus Derek de Solla Price met behulp van röntgenfoto’s de ongekende vernuftigheid van het tandwielenmechanisme aantoonde: het raadsel van de geavanceerde technologie achter het apparaat was toen geboren.

- advertentie -

Wetenschappers hebben veel vragen. Was het apparaat bijvoorbeeld vooral een astronomisch instrument, bedoeld om verduistering van maan en zon te voorspellen? En kon het de bewegingen van planeten volgen? Wat zegt het mechanisme over het belang van techniek en innovatie in de wereld waarin het werd gemaakt? En hoe kan het dat een samenleving die wel over deze technologie beschikte deze kennis niet heeft ingezet voor bijvoorbeeld economische ontwikkeling?

Tijdens een vierdaagse bijeenkomst in het Lorentz Center in Leiden, buiten interenationale wetenschappers zich vanaf aankomende maandag over deze en andere vragen. De workshop, getiteld The Antikythera Mechanism: Science and Innovation in the Ancient World, is georganiseerd door onderzoekers uit Groningen en Leiden

Aanwezig is bijvoorbeeld de Amerikaanse onderwater-archeoloog Brendan Foley, die recentelijk een nieuwe duikexpeditie naar het Antikythera scheepswrak leidde. Er zijn aanwijzingen gevonden dat destijds ongeveer de helft van het bewuste schip is gevonden. Mogelijk wachten op de Griekse zeebodem nog belangrijke aanvullende aanwijzingen op ontdekking.

De astronoom Hipparchos

Rien van de Weijgaert, astronoom van de Rijksuniversiteit Groningen is een van de organisatoren van de wetenschappelijke bijeenkomst. Van de Weijgaert noemt het Antikythera mechanisme een verbluffend voorbeeld van ‘state of the art’ astronomische technologie:

Het bevat bijvoorbeeld twee kleine tandwielen die een onderling verbonden pin en een gleuf bevatten. Hierdoor liepen de tandwielen met verschillende snelheden en wel zo, dat ze de elliptische beweging van de maan kunnen volgen. We weten dat degene die hier voor het eerst een model voor opstelde, de astronoom Hipparchos, in de tweede eeuw voor Christus op Rhodos leefde. Zou het kunnen dat deze Hipparchos zelf te maken heeft gehad met ontwerp en productie van dit apparaat?

De exacte toepassing van de tandwielen in het apparaat roept de vraag op waarom dit technisch principe niet vaker en op grotere schaal is toegepast.

We weten dat tandwielen aanwezig waren in ballista’s en in watermolens die bijvoorbeeld gebruikt werden in enkele ‘fabrieken’ uit die tijd. Maar waarom is er wel dit apparaat en niet bijvoorbeeld een rekenmachine gemaakt? Men was daar toch dichtbij.

Publiekslezing

Op dinsdag 18 juni om 17.30 uur organiseert Museum Boerhaave onder de titel ‘Stars, gears and the ancient Greeks’ een publiekslezing over de even beroemde als geheimzinnige Antikythera. Bezoek voor meer informatie de website van het museum.

Gerelateerde boeken:

De beroemde poster van de PSP met daarop de…
In Rotterdam is zondag een slavernijmonument onthuld. Het beeld staat op een…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Historiek

About Historiek

view all posts

Historiek verbindt actualiteit met geschiedenis en richt zich op een breed publiek. Van geïnteresseerde leek tot professional. Ons motto: "Omdat we ook van gisteren zijn". Meeschrijven? Tips? Mail ons: info@historiek.net



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: