‘IJzeren Dame’ Margaret Thatcher (87) overleden

Margaret Thatcher

De Britse oud-politica Margaret Thatcher is maandagochtend na een beroerte op 87-jarige leeftijd overleden. “We zijn een groot leider, een grootse premier en een grootse Brit verloren”, zegt de huidige premier van Groot-Brittannië, David Cameron, in een reactie.

Vanuit de hele wereld is inmiddels op het overlijden van de Iron Lady gereageerd. Volgens de Amerikaanse president


- advertentie -

Plaquette op het geboortehuis van Thatcher – Foto: CC/Thorvaldsson

Barack Obama heeft Thatcher zijn dochters geleerd dat er geen glazen plafond bestaat dat niet doorbroken kan worden. Hij noemt de Britse onder meer “een groot voorvechter van onafhankelijkheid en vrijheid”.

Volgens Michael Gorbatsjov, voormalige leider van de Sovjet-Unie, heeft Thatcher erg geholpen bij het beëindigen van de Koude Oorlog. Tegenover een Russisch persbureau zei hij verder:

Margaret Thatcher was een groot politica en een intelligent mens. Ze zal voortleven in onze herinnering en in de geschiedenis.

“Thatcher Thatcher, Milk Snatcher”

Margaret Thatcher werd op 13 oktober 1925 geboren in Grantham als Margaret Hilda Roberts. Haar vader was een groenteboer die zich ook bezig hield met lokale politiek. Het gezin waarin Thatcher opgroeide hing het methodisme aan, een stroming in het protestantisme. Thatcher studeerde scheikunde aan de universiteit van Oxford en was daarna lange tijd chemicus. Rond het eind van de jaren veertig leerde ze, ze is dan actief voor de Tories (voorloper van de Conservatieve Partij) in Kent, Denis Thatcher kennen. In 1951 trouwde ze met deze zakenman waardoor haar naam van Margaret Roberts veranderde in Margaret Thatcher.

In 1959 werd Thatcher namens de Tories lid van het Britse Lagerhuis en toen Edward Health in 1970 premier werd, benoemde hij Thatcher tot minister van onderwijs en wetenschap. Ze was de enige vrouw in het kabinet. Een van haar eerste maatregelen als minister was het afschaffen van gratis schoolmelk. Dit kwam haar op veel kritiek te staan en leverde haar de schertsende bijnaam “Thatcher Thatcher, Milk Snatcher” op. In haar periode als minister wist ze te voorkomen dat de Open Universiteit gesloten werd.

Langstzittende Britse premier

Na de verkiezingen van 1979 werd Thatcher premier. Zowel in 1983 als in 1987 werd ze herkozen. De vrouw die bekend werd als de Iron Lady (IJzeren Dame) regeerde in totaal elf jaar, zes maanden en 26 dagen. Daarmee is ze de langstzittende Britse premier sinds 1827 toen de Earl of Liverpool aftrad.

Tijdens de regering van Thatcher werd de macht van de centrale regering versterkt en de macht van vakbewegingen ingeperkt. Thatcher stelde het individu en particulier ondernemerschap centraal. In de eerste twee jaar van haar premierschap daalde de economische productiviteit sterk en nam de werkeloosheid toe tot drie miljoen Britten. Erg geliefd was Thatcher in deze periode niet. Zeker niet omdat Groot-Brittannië er al niet erg goed voor had gestaan toen ze aantrad. De industrie was toen al sterk verouderd en voortdurende arbeidsconflicten verhinderden noodzakelijke vernieuwingen. Gedurende haar eerste jaren werd weinig vooruitgang geboekt.

Falklandoorlog

In 1982 brak de Falklandoorlog uit. De Argentijnse junta van Leopoldo Galtieri bezette de Falklandeilanden, een overzees gebiedsdeel van het Verenigd Koninkrijk. De Argentijnse legerleiding vermoedde dat Groot-Brittannië niet op de bezetting zou reageren omdat het land te kampen had met zware economische en sociale problemen. Margaret Thatcher besloot echter wel in actie te komen.

In haar ogen kon een reactie op de Argentijnse invasie juist zorgen voor meer eenheid in Groot-Brittannië. Het land verklaarde Argentinië de oorlog en in juli landden Britse troepen op de Falklandeilanden. Groot-Brittannië wist de eilanden vrij eenvoudig te heroveren. Na enkele weken kon Margaret Thatcher de overwinning uitroepen. Volgens velen was het haar snelle reactie op de Falklandcrisis die zorgde voor haar verkiezingsoverwinning in 1983 waarmee ze haar tweede ambtstermijn veilig stelde.

“I want my money back”

Margaret Thatcher tijdens de begrafenis van Ronald Reagan, 2004

In 1984 ontsnapte Margaret Thatcher aan de dood. De IRA pleegde toen een bomaanslag tijdens een partijconferentie in Brighton.

In haar tweede ambtstermijn besloot Thatcher dat enkele tientallen verliesleidende mijnen gesloten moeten worden. Ondanks veel protesten, stakingen en gewapende conflicten tussen mijnwerkers en politie krijgt Thatcher het toch voor elkaar de mijnen te sluiten.

Het Groot-Brittannië onder Margaret Thatcher was niet erg Europa-gezind. “I want my money back” werd een beroemde uitspraak van haar. Ze vond de Britse bijdrage aan de EG te hoog. Thatcher slaagde erin de uitgaven aan de EG flink te verminderen. Op 2 juni 1980 werd hierover een akkoord bereikt.

Margaret Thatcher verlaat ‘Downing Street 10’ voor de laatste keer:

Poll tax

In 1990 trad Thatcher af als premier. Dit na rellen in heel Groot-Brittannië over de invoering van de poll tax, een inkomensonafhankelijke belasting. De conservatieve partij zag het toen niet meer zitten in Thatcher en verschillende conservatieven daagden haar uit om het leiderschap. Thatcher besloot dat aftreden eervoller was dan ontslagen worden. Tijdens haar laatste kabinetszitting nam Thatcher met tranen in de ogen afscheid.

Na haar aftreden gaf Thatcher over de hele wereld lezingen. In 2001 hield ze hier op doktersadvies mee op. De IJzeren Dame onthulde op 21 februari 2007 een bronzen standbeeld van zichzelf in het Britse parlementsgebouw. Het beeld staat tegenover het standbeeld van Thatcher’s voorbeeld Winston Churchill. Bij de onthulling merkte ze op dat ze liever een ijzeren standbeeld had gehad en zegt ze dat ze hoopt dat dit keer het hoofd op het beeld zal blijven zitten. Een eerder standbeeld van haar is dan al eens onthoofd.

In 2011 verscheen er een film over het leven Thatcher. De hoofdrol werd daarin gespeeld Meryl Streep. Ze won er een Oscar mee. Naar aanleiding van het overlijden van de Thatcher is de film The Iron Lady vanaf donderdag weer in een aantal Nederlandse bioscopen te zien.

De oud-premier leed al lange tijd aan dementie en kreeg eerder al een aantal lichte beroertes. Maandagochtend overleed ze na een beroerte. Margater Thatcher is 87 jaar oud geworden.

Halverwege 2008 werd in Groot-Brittannië heftig gediscussieerd over de vraag of Thatcher na haar dood een staatsbegrafenis zou krijgen. Op verzoek van haar familie krijgt de Iron Lady zo’n staatsbegrafenis niet. De oud-premier krijgt een uitvaart met militaire eer.

Gerelateerde uitgaven:

The Making of Margaret (documentaire)

marilyn-monroe-halsman-265
De geveilde foto van Marilyn Monroe - Foto: Sotheby'sBij…
Pablo NerudaHet lichaam van de Chileense dichter en Nobelprijswinnaar…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Historiek

About Historiek

view all posts

Historiek verbindt actualiteit met geschiedenis en richt zich op een breed publiek. Van geïnteresseerde leek tot professional. Ons motto: "Omdat we ook van gisteren zijn". Meeschrijven? Tips? Mail ons: info@historiek.net



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: