Historiek

Article Index
Ambiorix
Page 2
All Pages

Ambiorix was koning van de Eburonen, een Gallische stam die leefde in een gebied tussen de Maas en de Rijn. Zijn naam betekent ‘rijke koning’. Over de mens Ambiorix is niets bekend. We weten niet hoe hij eruit zag, wanneer hij is geboren en gestorven. Hij is alleen bekend door zijn rol in de opstand tegen Julius Caesar in 54 v. Chr. Deze rebellie is door de Romeinse veldheer zelf beschreven in zijn boek Commentarii de bello Gallico. Dit is gelijk ook de enige authentieke bron waarin Ambiorix wordt vermeld.

Gallia Belgica
De Eburonen wonen in het noordelijke deel van Gallië, door Caesar Gallia Belgica genoemd. Belgica is het gebied tussen de Seine, de Ardennen, de Rijn en de Noordzee. De bewoners, de Belgae of Belgen, worden door Caesar omschreven in Commentarii de bello Gallico:

Gallië is verdeeld in drie delen, waarvan er één bewoond wordt door de Belgen, een ander door de Aquitaniërs, een derde door hen die zichzelf in hun taal Kelten noemen, maar die wij Galliërs noemen. Ze verschillen onderling van taal, instituties en wetten. De Galliërs zijn van de Aquitaniërs gescheiden door de Garonne, van de Belgae door de Marne en de Seine. Van hen allen zijn de Belgae de dappersten, omdat ze het verst van de cultuur en bevolking van de provincie verwijderd zijn, omdat er weinig handelaars hen bezoeken (waardoor hun geest verwijfd zou raken) en omdat ze zich het dichtst bevinden bij de Germanen, die over de Rijn wonen en met wie ze oorlog voeren Atuatuci
Tijdens de verovering van Gallië valt Caesar in 57 v. Chr. ook Belgica binnen. Het gebied wordt bewoond door verschillende stammen die onderling voortdurend oorlog voeren. In de slag bij Flandis verslaat de Romeinse generaal de Nerviërs. Verder in het oosten onderwerpt hij de Eburonen, die worden geregeerd door de twee koningen Ambiorix en Catuvolcus, en hij neemt de vestingstad Atuatuci in. De precieze locatie van deze stad is niet bekend, maar over het algemeen wordt aangenomen dat het gaat om het huidige Tongeren.

Schaarste
De overwonnen stammen zijn verplicht een deel van de oogst af te staan aan de Romeinen. De bezetting drukt zwaar op de bevolking. In 54 is de oogst slecht, voedsel schaars en de Eburonen weigeren dan ook langer hun graan af te staan. Ze besluiten in opstand te komen. Het eerste doelwit is het vers gerekruteerde 14e legioen Germina dat in Atuatuci zijn winterkwartier heeft. Ambiorix valt bij de Keuterberg (bij het huidige Schin op Geul) een groep foeragerende legionairs aan. Het merendeel worden vermoord, enkele overlevenden vluchten naar hun nabijgelegen kamp. Ambiorix weet dat hij geen kans maakt tegen de Romeinse overmacht en valt de legioenplaats niet aan. Hij vertelt de kampleiders Sabinus en Cotta (waar de Keuterberg later naar wordt vernoemd) dat er stammen onderweg zijn die de Romeinen willen aanvallen. Er zouden zelfs grote groepen Germanen de Rijn zijn overgestoken om ze bij te staan. Ambiorix adviseert de Romeinen Atuatuci snel te verlaten en beloofd ze tijdens hun uittocht geen strobreed in de weg te leggen.

Hinderlaag
Cotta vertrouwd het niet en wil in het kamp de eventuele aanval afwachten. Na lang overleg besluiten ze toch het winterkwartier te verlaten. Er liggen twee andere Romeinse kampementen in de buurt. De ene is bereikbaar over heuvelachtig terrein, de ander door een vallei. Er wordt gekozen voor de laatste. Cotta krijgt gelijk: in de vallei worden de Romeinen aangevallen door Ambiorix’ Eburonen. Het 14e legioen Germina, 5 cohorten en 200 man cavalerie worden volledig uitgeroeid.