Historiek

Godgeleerde. Grondlegger van een kerkelijke vernieuwingsbeweging die in de late middeleeuwen in Deventer ontstond: de Moderne Devotie.

Geert Grote wordt oktober 1340 geboren in een rijke handelsfamilie in Deventer. Hij is nog jong als zijn beide ouders overlijden aan de pest. Als hij zijn schoolopleiding heeft voltooid vertrekt hij naar Parijs waar hij aan de Sorbonne (Universiteit van Parijs) geneeskunde, theologie en kerkelijk recht studeert.

In het jaar 1372 verandert het leven van Geert Grote drastisch. Tot die tijd leefde hij een leven dat gericht was op zijn, eerzuchtige, kerkelijke en juridische carrière. Mede onder invloed van de mysticus Jan van Ruusbroec en na een ernstige ziekte, ondergaat Grote een mentaliteitsverandering. Hij besluit een ascetisch leven te gaan leiden. Vier jaar lang (1374-1378) verblijft hij in een klooster in Monnikhuizen.

In 1379 wordt Geert Grote in Utrecht benoemd tot diaken en vanaf dat moment trekt hij rond als boeteprediker en verzamelt hij een groep volgelingen. Zijn preken zijn met name gericht tegen wereldse waarden in het kerkelijk leven. Hij verwerpt onder meer de begeerte naar rijkdom, eer en aanzien van geestelijken. Zijn leer pleit voor een sobere en persoonlijke geloofsbeleving waarbij, vanuit een rooms-katholieke visie, door een mentaliteitsverandering mens en maatschappij op een andere manier bekeken kunnen worden. Zijn beweging wordt bekend onder de naam 'Moderne Devotie'. Uit deze beweging ontstaan de Broeders des Gemenen Levens en de Congregatie van Windesheim.

Binnen de kerk is lang niet iedereen blij met de boetepreken van Geert Grote. De Utrechtse bisschop stelt daarop een preekverbod voor diakenen in.

Grote kan nu dus niet meer preken, maar blijft wel actief. Hij vertaalt onder meer het werk Gheestelicke brulocht van Jan van Ruusbroec in het Latijn. Zijn leerlingen stimuleert hij Nederlands te gebruiken bij het schrijven en zelf vertaalt hij veel Latijnse boeken in het Nederlands.

Geert Grote overlijdt op 20 augustus 1384 aan de pest. Na zijn dood gaat alsnog een grote wens van de grondlegger van de Moderne Devotie in vervulling. Zijn volgeling Florens Radewijns sticht een klooster in Windesheim, ongeveer 10 kilometer ten zuiden van Zwolle. Vanuit dit klooster en vanuit Zwolle en Deventer verspreidt de Moderne Devotie zich verder.

Enkele beroemde personen die beïnvloed werden door de Moderne Devotie zijn Desiderius Erasmus, Jeroen Bosch en de middeleeuwse augustijner kanunnik Thomas a Kempis. Laatstgenoemde werd onder meer beroemd met zijn werk Over de navolging van Christus (De Imitatione Christi) dat in de late middeleeuwen op de bijbel na het meest verspreidde boek ter wereld zou zijn geweest.

• Boek: Over de navolging van Christus
• Getijdenboek van Geert Grote
• Abonneer je op de nieuwsbrief van Historiek.net