Historiek

Geschiedenisstudent uit Tsjechoslowakije die zichzelf op 21-jarige leeftijd in brand steekt uit protest tegen de bezetting van zijn land door de Warschaupact-troepen en de stalinisatie van zijn land.

Tsjechoslowakije maakt in 1968 een periode van liberalisering door. Onder president Alexander Dubcek krijgen de Tsjechoslowaken meer vrijheid. Deze periode wordt bekend onder de naam Praagse Lente. De president schaft de censuur af en geeft politieke partijen dezelfde rechten als de communistische partij.

De liberalisatie is niet naar de zin van de Sovjet-Unie. In de nacht van 20 op 21 augustus 1968 valt de Sovjet-Unie samen met enkele andere leden van het Warschaupact Tsjechoslowakije binnen om de orde te herstellen. De student Jan Palach protesteert tegen de stalinistische regering die nu ingevoerd wordt. Hij schrijft onder meer brieven naar de regering waarin hij eist dat censuur en propaganda worden opgeheven. In één van zijn brieven schrijft Palach het volgende:

Mij viel het lot de eer te beurt de eerste fakkel te zijn. Als binnen vijf dagen niet aan onze eisen tegemoet is gekomen, dat wil zeggen voor 21 januari 1969, en als het volk ons niet voldoende steunt (door een staking van onbepaalde duur), dan zullen nieuwe fakkels ontbranden.

Nadat hij de brieven geschreven heeft gaat hij op 16 januari 1969 naar het Wenceslausplein in Praag en steekt hij zichzelf in brand. Hij laat zich hierbij inspireren door kerkhervormer Johannes Hus die in de veertiende eeuw na openlijk kritiek te hebben geleverd op de katholieke kerk veroordeeld werd tot de brandstapel.

Jan Palach raakt zeer ernstig gewond en wordt naar het ziekenhuis vervoerd. Drie dagen later overlijdt hij aan zijn brandwonden. Palach is niet de enige student die openlijk protesteert tegen het gebrek aan vrijheid in zijn land. Na hem steekt ook de student Jan Zajic zichzelf op het Wenceslausplein in brand. Hij overlijdt op 25 februari. In totaal zouden tien studenten zich in Praag uit protest in brand hebben gestoken. Jan Palach is hiervan veruit de bekendste.
Op het Wenceslausplein in Praag is een plaquette te vinden ter nagedachtenis aan Jan Palach en Jan Zajic. Daarnaast is in Praag een plein naar Palach genoemd: het Jan Palachplein.