Historiek

Index
Mata Hari (1867-1917)
Quotes van Mata Hari
Alle pagina's

Nederlandse danseres die in werkelijkheid Margaretha Geertruida Zelle heette. Mata Hari kwam in de Eerste Wereldoorlog om het leven. Ze werd veroordeeld voor spionage en in Frankrijk gefusilleerd.

Mata Hari werd op 7 augustus 1876 geboren in Leeuwarden. Ze groeit er op in een rijke familie en trouwt op 19-jarige leeftijd met Rudoplh MacLeod, een beroepsofficier uit het Nederlands-Indische leger met wie ze een paar jaar na het trouwen naar Nederlands-Indië vertrekt. Samen krijgen ze twee kinderen, een jongen en een meisje. Haar huwelijk verloopt niet goed. In 1902 keert Mata Hari terug naar Nederland en kort hierna (1906) wordt het huwelijk ontbonden.

Mata Hari vertrekt alleen naar Parijs en werkt daar als naaktdanseres. Als artiestennaam gebruikt ze dan de naam 'Mata Hari', wat Maleis is voor 'Oog van de dag'. De Nederlandse danseres is er succesvol. Niet alleen door haar dansen. Ze verhuurt zich ook als courtisane (prostituee in voorname kringen) en was ook daarin gewild.

Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt bevindt Mata Hari zich in Berlijn. Ze wil ook daar optreden, maar voor het zover komt sluit het theater haar deuren. De danseres moet vluchten, maar kan vanwege de oorlog niet terug naar Parijs. Ze besluit dan naar Nederland te gaan.

Spionage
De Friesin zou in de periode hierna verstrikt zijn geraakt in een spionageweb. Voorjaar 1916 komt ze in contact met de Duitse inlichtingendienst die haar als codenaam Spionne H21 geeft. Ze krijgt van de inlichtendienst een voorschot van 20.000 francs en vertrekt met dat geld naar Parijs.

Daar wordt ze verliefd op een Russische officier en wordt door de Franse inlichtendienst gevraagd om voor hen als spionne te werken. Haar rol als dubbelspion zou haar op den duur fataal geworden zijn. Zowel de Duitsers als de Fransen wantrouwen haar. Op 13 februari 1917 wordt Mata Hari in Parijs gearresteerd. Nederland dient tevergeefs een gratieverzoek in.

Enkele maanden voor haar arrestatie werd ze in Engeland drie dagen verhoord door de MI5, een Britse gemeime dienst. Ze legde hier geen bekentenis af over het feit dat ze zou spioneren voor de Duitsers, maar gaf wel aan te spioneren voor de Fransen.

Na een kort proces wordt Mata Hari in 1917 in Frankrijk ter dood veroordeeld. In het vonnis wordt gesteld dat ze zich schuldig heeft gemaakt aan hoogverraad vanwege spionage voor de Duitsers. Een vuurpeleton voltrekt het vonnis op 15 oktober 1917. Haar laatste woorden zouden als volgt hebben geluid: "Dood is niets, leven trouwens ook niet. Sterven, slapen, overgaan in niets, wat maakt het uit? Alles is een illusie."

Publiciteit
Na haar dood zorgt de vele publiciteit die aan haar leven en dood wordt gegeven er voor dat ze wereldberoemd wordt. De Britse geheime dienst MI5 opende in 1999 enkele van haar archieven, waaruit bleek dat de effectiviteit van Mata Hari als spionne voor de Duitsers heel gering moet zijn geweest. De archieven van de Fransen worden pas geopend in 2017. Pas dan zal bekend worden welke bewijzen de Fransen precies hadden voor Mata Hari's hoogverraad.

In Mata Hari's geboorteplaats Leeuwarden is een standbeeld van de danseres te vinden. De afgelopen decennia zijn er ook talloze films over haar leven gemaakt.

• Mata Hari (1931)
• Biografie: Mata Hari (Aukje Mulder)