Historiek

Woeste reuzen met slechts één oog die gezamenlijk woonden op de hellingen van de vulkaan Etna. Volgens de gescheidschrijver Homerus kwam het voor dat ze mensen aten.

De eerste cyclopen waren kinderen van Uranus en Gaea, maar werden verdrongen. Ze vochten echter mee tijdens de titanenstrijd die door Zeus en zijn broers en zussen gewonnen werd. Als dank schonken de cyclopen Zeus zijn bliksemschichten, Hades zijn onoverwinnelijke helm en Poseidon zijn drietand.

Polyphemos
Een van de bekendste cyclopen is Polyphemus. Deze ontmoette Odysseus - koning van Ithaca - tijdens diens omzwervingen. Odysseus werd samen met zijn mannen door de cycloop opgesloten in een grot. Iedere dag at hij één van de mannen op. Odysseus verzon een list om te ontkomen aan de vraatzuchtige Polyphemus. Hij voert de reus dronken en steekt vervolgens zijn oog uit. Omdat de reus hen nu niet meer kan zien weten ze te ontkomen. Als de schapen van Polyphemus de grot verlaten gaan de mannen van Odysseus onder de schapen hangen zodat de reus hen niet voelt.

Als de schapen mét de mannen van Odysseus de grot hebben verlaten beseft de cycloop dat hij is beetgenomen. Odysseus had de cycloop eerder wijsgemaakt dat hij 'Niemand' heette. Woest schreeuwt Polyphemus dan ook "Niemand heeft mijn oog uitgestoken en is ontsnapt!" Toegesnelde andere cyclopen snappen niets van dit gebrul en laten het voor wat het is.

Odysseus maakt echter een fout als hij zijn schip bereikt. Hij roept de reus vanaf het wegvarende schip en noemt zijn echte naam. Polyphemus bidt hierop tot zijn vader Poseidon - god van de zee - en vraagt hem Odyseuss te straffen. Het gebed van Polyphemus wordt verhoord. Odysseus bereikt pas na tien jaar zijn land Ithaca en onderweg sterven al zijn mannen.

• Boek: De Grote Mythologie Encyclopedie