Historiek

Amerikaanse ontdekkingsreiziger die als eerste mens ooit de geografische noordpool zou hebben bereikt. Dit op 6 april 1909.

Robert Edwin Peary wordt geboren in Cresson, Pennsylvania en wordt na de dood van zijn vader door zijn moeder opgevoed in Maine. Na zijn studie trekt Peary in 1877 naar Washington. Hier wordt hij ambtenaar voor kustbewaking en in 1881 treedt hij toe tot de Amerikaanse marine. Zijn ontdekkingsreizen beginnen in 1884. Hij is dan assisten tijdens een expeditie naar Nicarague die als doel heeft een alternatieve route naar het Panamakanaal te vinden.

Net als veel andere ontdekkingsreizigers heeft Robert Peary als doel de eerste mens te worden die de geografische noordpool bereikt. Hij maakt vele tochten naar Groenland en constateert dat dat land een eiland is. In 1906 reist hij opnieuw noordwaards en bereikt hij 87°6' noorderbreedte. Hij is dan slechts 280 kilometer verwijderd van zijn doel: de geografische noordpool.

Peary bereidt dan een nieuwe missie voor. Het zal zijn laatste poging worden om de noordpool te bereiken. Hij is niet de enige die op weg is naar de noordpool, ook de Amerikaanse reiziger Frederick Cook is op jacht naar eeuwige roem. Deze heeft echter een kleiner team. Robert Peary reist met Matthew Henson en vier Eskimo's. Eind februari 1909 verlaat Peary met zijn team het schip de Roosevelt dat zich op dat moment 640 kilometer van de noordpool bevindt. Later maakt Peary bekend dat hij samen met Matthew Henson en de vier eskimo's op 6 april 1909 de geografische noordpool. Dit bericht is voor de Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen overigens reden om zijn voorbereidingen voor een missie naar de noordpool te staken. De Noor richt zich vanaf dat moment op de zuidpool en wordt de eerste mens die het zuidelijkste puntje van de aarde bereikt.

Dubieus
Robert Peary is minder beroemd geworden dan Roald Amundsen. Dit komt onder meer omdat er nogal wat twijfels zijn of hij echt de eerste mens was die de geografische noordpool bereikte. De Amerikaanse collega-ontdekkingsreiziger Frederick Cook beweerde dat hij de pool dagen eerder bereikte maar kon dat niet bewijzen. Daarnaast zouden de afstanden die Peary en zijn team dagelijks aflegden onwaarschijnlijk groot zijn geweest. Tijdens de laatste vier dagen naar de noordpool zouden de expeditieleden volgens het dagboek van Peary bijvoorbeeld 250 kilometer hebben afgelegd.

Theodore Roosevelt, in die tijd president van de Verenigde Staten, geloofde overigens wel dat Peary de noordpool had bereikt. In een brief aan zijn zus Anna schrijft hij op 17 oktober 1909: De prestatie van Robert Peary is toch nog altijd omstreden. Wel verleende het Amerikaans Congres hem bij zijn pensioen uit de marine de titel 'bijzonder admiraal'. Robert Peary overleed op 19 februari 1920 aan de gevolgen van bloedarmoede.

• Roald Amundsen (1872-1928)
• Het verhaal van Robert Falcon Scott
• Waarom Groenland Groenland heet
• E-book: Historiek ontdekkingsreizigers (download)
• Lijst van andere ontdekkingsreizigers