Historiek

Het is weer tijd voor de Boekenweek. Thema van dit jaar is Titaantjes, opgroeien in de letteren. Sinds 1930 worden in Nederland Boekenweken gehouden, dit met als doel de rol van het boek in de samenleving te verstevigen.

Het boekenweekgeschenk van 2010 is geschreven door Joost Zwagerman en heeft als titel Duel. Van 10 tot en met 20 maart geven boekverkopers dit boek gratis weg bij aankoop van ten minste 12,50 euro aan Nederlandstalige boeken.

Het is een groot probleem tegenwoordig, rivaliserende 'supporters' die met elkaar op de vuist gaan en een spoor van vernieling achterlaten na een voetbalwedstrijd. Wat die hooligans aanrichten is echter een kleinigheid vergeleken met de Byzantijnse 'hooligans' die in 532 in Constantinopel aan het rellen waren: de Nika-oproer. Bijna de halve stad werd verwoest en zo'n 30.000 mensen kwamen om het leven.

Het begon allemaal met een wedstrijd wagenrennen, de nationale sport in Constantinopel, waarbij ook de Byzantijnse keizer Justinianus I aanwezig was. De grootste rivalen in die tijd waren de Blauwen en de Groenen, twee teams die niet alleen sportief tegenover elkaar stonden, maar ook politiek. Keizer Justinianus was fan van de Blauwen. De Groenen werden over het algemeen gesteund door aristocratische families die de wagenrennen gebruikten voor politieke macht. Als Justinianus het te gek maakte, zouden de Groenen gaan rellen en de openbare orde ernstig gevaar lopen.

Over de hele wereld wordt op 8 maart Internationale Vrouwendag gevierd, het gevolg van een eeuw vrouwenemancipatie.

De Vrouwendag begon met de Duitse politica Clara Zetkin (1857-1933) een overtuigd socialiste. Maar socialisme kon niet bestaan zonder vrouwen, zo betoogde ze. Ze streed al langer voor vrouwenrechten in haar geboorteland. Omdat ze weinig gehoor kreeg, startte ze het socialistische vrouwenblad Die Gleichheit. In haar emancipatiestrijd zocht ze echter ook vrouwen uit andere Europese landen, waarmee ze in 1907 de Eerste Internationale Socialistische Vrouwenconferentie hield in Stuttgart. Daar werd besloten een motie in te dienen bij de Tweede Internationale (internationale organisatie van socialisten) waarin de partijen verplicht werd om zowel voor mannenkiesrecht als vrouwenkiesrecht te strijden. Deze motie werd aangenomen.

Op 11 november 1925 viel het rechtse eerste kabinet-Colijn. De avond voor de val van dit kabinet is de geschiedenisboeken ingegaan als de 'Nacht van Kersten'.

De gereformeerde dominee Gerrit Hendrik Kersten (1882-1948) richtte in 1918 de Staatkundig-Gereformeerde Partij (SGP) op. Een orthodox-protestantsepartij die er naar streefde politiek te voeren op grondslag van de bijbel. De SGP ontstond onder meer uit protest tegen de samenwerking van ARP en CHU met de Katholieken en behaalde tijdens de verkiezingen van 1922 één zetel.

Grootste natuurramp in de Nederlandse naoorlogse geschiedenis. Wanneer na een zware noordwesterstorm de dijken bij Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant doorbreken komen meer dan 1800 mensen om het leven.

Zaterdagmiddag, 31 januari 1953 steekt er een stevige wind op. Het KNMI waarschuwt op de radio voor een tijdelijke zware storm, die kan leiden tot gevaarlijk hoog water. Veel haalt de waarschuwing niet uit, want de meeste waterschappen zijn niet geabonneerd op de dienst voor stormwaarschuwingen en niet iedereen heeft een radio of telefoon. Omdat de storm langzaam uitgroeit tot een noordwesterstorm van windkracht tien (orkaankracht) raken steeds meer schepen op de Noordzee in nood. Het verwachtte eb blijft uit, het water staat even hoog als bij vloed. En dat terwijl niet alleen de vloed nog moet komen, het is ook springtij, waardoor het water tijdens de vloed nog hoger zal komen te staan. Het springtij wordt verwacht om vier uur 's nachts.

Systeem van rassenscheiding zoals dat tussen 1948 en 1990 actief was in Zuid-Afrika en het huidige Namibië.

De apartheid is het gevolg van een jarenlange strijd tussen de Afrikaanse inheemse volken en de kolonisten. Als de leden van de Nederlandse Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) onder leiding van Jan van Riebeeck in 1652 Zuid-Afrika koloniseren worden de oorspronkelijke inwoners - de Xhosa, Zulu en talloze andere stammen - tot slaven gemaakt. In 1806 wordt de zuidelijke Kaapkolonie veroverd door de Britten. Nadat de Britse overheersers in 1834 de slavernij afschaffen, beginnen langzamerhand de spanningen tussen de blanke en donkere bevolking toe te nemen. De blanke boeren (Afrikaners), nakomelingen van de eerste kolonisten, voelen zich zwaar benadeeld door de afschaffing van de slavernij, omdat ze daardoor grote economische verliezen lijden. Ook zien ze met lede ogen aan hoe de betrekkingen tussen de inheemse stammen en de Britten steeds beter worden. Ze ontvluchten de Britten in de Kaapkolonie en trekken verder het land in tijdens de Grote Trek.

Internationale milieuorganisatie die zich middels geweldloze acties hard wil maken voor een beter milieu.

Greenpeace werd in 1970 opgericht door een groep Canadezen die wilden demonstreren tegen Amerikaanse ondergrondse atoomproeven op het eiland Amchatka bij Alaska. Een van de bekendste oprichters van Greenpeace is de vredesactivist en quaker Irving Stowe. Op Amchatka leefden onder meer zeeotters, adelaars en verschillende valken. En dat moest zo blijven, vonden de actievoerders.

Poging van een groep Engelse katholieken om het parlement in Londen op te blazen.

Een groep Engelse katholieke is begin zeventiende eeuw verre van blij met de Engelse koning Jacobus I en een groot deel van de aristocratie. De katholieken voelen zich achtergesteld en besluiten in actie te komen.

Mislukte Britse aanval op Zuid-Afrikaanse boeren onder leiding van Sir Leander Starr Jameson (1853-1917) zonder toestemming van de Britse overheid. Een van de aanleidingen van de Tweede Boerenoorlog.

Nadat de Britten in 1806 Zuid-Afrika hebben geannexeerd, trekken veel Duitse, Nederlandse en Franse boeren naar het noorden om de Britse overheerser te ontvluchten. Als de Britten hen achterna komen breekt de Eerste Boerenoorlog (1880-1881) uit, die wordt gewonnen door de boeren. De boeren hebben dan - mede door de onderhandelingen van Paul Kruger - volledige soevereiniteit. Als er kort daarna goud wordt gevonden aan de witwatersrand, een gebied in Transvaal dat dan door de boeren wordt bestuurd, trekken steeds meer Britten als 'gastarbeider' naar het gebied . Ze worden door de regering van Kruger als tweederangsburgers gezien en hebben bijvoorbeeld geen stemrecht. Om de Britse uitlanders te helpen krijgen ze wapens geleverd van de Kaapse minister Cecil Rhodes. Vervolgens trekt een groep militairen onder leiding van Sir Leander Starr Jameson richting het gebied om de Britse uitlanders te helpen zodra een opstand uitbreekt.

Oost-Duitse veiligheidsdienst die actief was van 1950 tot 1989. Werd gezien als de meeste effectieve geheime dienst ter wereld.

Het Ministerie voor Staatsveiligheid (MfS), beter bekend als 'Stasi' wordt opgericht in 1950 na de scheiding van Duitsland en de oprichting van de Deutsche Democratische Republiek (DDR). Het hoofdkantoor staat in Oost Berlijn, verder in de stad zijn er nog een aantal kleinere complexen. De Stasi wordt gevormd naar het idee van de Russische geheime dienst: de NKVD (voorloper van de KGB). Taak van de Stasi is mensen te bespioneren, geheime informatie te bemachtigen en de 'volksvijanden' van de staat te ontmaskeren. Met name onder leiding van Erich Mielke, die de dienst van 1957 tot 1989 runt, groeit de Stasi uit tot de meest effectieve geheime dienst ter wereld.