Willem III der Nederlanden (1817-1890)

Koning Willem III, zoon van Willem II en Koning der Nederlanden van 1849 tot zijn dood in 1890. Vader van koningin Wilhelmina.

Willem III (l) met zijn broer Alexander en zijn vader

Willem III (l) met zijn broer Alexander en zijn vader

Willem III wordt op 17 februari 1817 geboren in Brussel als zoon van koning Willem II en Anna Paulowna, de zus van de Russische tsaar Alexander I. Hij woont in zijn jeugdjaren afwisselend in Brussel en Soestdijk. In 1834 gaat Willem in Leiden studeren.

Door zijn vader, Willem II – met wie hij veel conflicten heeft- wordt Willem III zoveel mogelijk buiten staatszaken gehouden. Willem III neemt hem dit niet in dank af. Na de grondwetswijziging van 1848, die de bevoegdheden van de koning enorm beperkt, weigert Willem III zijn vader op te volgen en vertrekt naar Duitsland.

In 1839 trouwt hij met zijn nicht, Sophia van Württemberg. Samen krijgen ze drie zoons: Willem (1849-1879), Maurits (1843-1850) en Alexander (1851-1884). Hun tweede zoon Maurits overlijdt al op 6-jarige leeftijd. Het is geen erg gelukkig huwelijk, mede doordat zowel Willem III als zijn vrouw nogal impulsief en opvliegend van karakter zijn.

- advertentie -

In 1849 overlijdt koning Willem II en volgt zijn zoon hem toch op als koning. Mede door de gewraakte grondwetswijziging van het kabinet van Thorbecke, verzet Willem III zich zoveel mogelijk tegen het kabinet. Er duiken zelfs geruchten op dat Willem III een staatsgreep beraamt, maar zover komt het echter niet.

“Koning Gorilla”

Omslag van ‘Uit het leven van koning Gorilla’ op de website van ProRepublica

Omslag van ‘Uit het leven van koning Gorilla’ op de website van ProRepublica

Omdat Willem III bekend staat als een bruut, die volgens sommigen enkel geeft om jacht, drank en vrouwen, krijgt hij internationaal de naam koning Gorilla. Volgens de socialisten bestempelt Willem III zijn volk als ‘domme ossen, gepeupel en uitschot’.

Willem III drukt geen duidelijk stempel op de ontwikkelingen in Nederland. Hoewel hij dus liever meer macht had gehad, gebruikt hij de macht die hij nog heeft ook niet optimaal. Hij stelt zich vooral op als een soort ‘vaderfiguur’ bij natuurrampen, zoals de watersnoodramp in 1861.

Huwelijken van Koning Willem III

Het huwelijk tussen Willem III en Sophia verslechtert – onder meer vanwege Willem’s seksuele uitspattingen – en ze proberen te scheiden. Als dit niet lukt, scheidden zij van tafel en bed, totdat Sophia in 1877 overlijdt.

Willem III is geen makkelijke man en ook met zijn oudste zoon Willem heeft hij geen goed contact. Dit komt tot een hoogtepunt als Willem wil trouwen met gravin Anna Mathilda. Zijn vader is van mening dat hij per se met een prinses moet trouwen en geeft geen toestemming voor het huwelijk. Daarop vertrekt Willem naar Parijs, waar hij in 1879 – pas 38 jaar oud – onder onduidelijke omstandigheden overlijdt. Dan is alleen zoon Alexander nog in leven. Die heeft echter sinds zijn geboorte al een zwakke gezondheid en leidt een teruggetrokken leven.

Omdat iedereen weet dat hij niet zo oud wordt en hij geen gezin heeft, moet Willem III op zoek naar een nieuwe vrouw om zijn troonsopvolging veilig te stellen. In Duitsland vindt hij Emma van Waldeck-Pyrmont.

Koningin-regentes Emma

Willem III en Emma

Willem III en Emma

In 1879 trouwt Willem III met de latere koningin-regentes Emma van Waldeck-Pyrmont. Zij heeft een goede invloed op de koning en mede daardoor wordt hij soms zelfs ‘de Goede’ genoemd. Op 31 augustus 1880 wordt uit dit huwelijk Wilhelmina geboren. Er gaan geruchten dat koning Willem III niet haar vader kan zijn geweest, omdat hij op hoge leeftijd niet meer vruchtbaar is in verband met besmetting met syfilis. Volgens sommigen wordt er rond die tijd, vanwege de onvruchtbaarheid van Willem III, gezocht naar een geschikt persoon die het voortbestaan van de troon kan garanderen. Als biologische vader van Wilhelmina wordt onder andere de adjudant van de koning, Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz, genoemd. Nadat de zwakke Alexander overlijdt, wordt Wilhelmina kroonprinses.

Willem III brengt de laatste jaren van zijn leven door op Paleis het Loo, waar hij op 23 november 1890 overlijdt. Zijn overlijden maakt weinig indruk, omdat hij zich de laatste jaren toch al niet zo populair heeft gemaakt. Omdat Wilhelmina dan nog minderjarig is, wordt Emma koningin-regentes tot Wilhelmina’s achttiende verjaardag. Emma zal de populariteit van het Nederlandse koningshuis snel weer verhogen

Lees ook: Koning Gorilla geen voorbeeld voor Willem-Alexander
Artikelen over het Nederlandse koningshuis
Boek: Biografie van koning Willem III (Dik van der Meulen)

Emma van Waldeck-Pyrmont
Emma van Waldeck-Pyrmont werd op 2 augustus 1858 in het Duitse Arolsen…
willem-II-der-nederlanden
Koning Willem II der Nederlanden. Koning der Nederlanden van 1840 tot 1849.…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:





Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: