Mannen van Putten nog niet vergeten


In het Gelderse Putten is vandaag de razzia van 1944 herdacht, waarbij alle mannen in Putten werden weggevoerd als vergeldingsactie voor een mislukte aanslag op de Duitse Wehrmacht. Traditioneel leeft die herdenking in Putten veel meer dan de landelijke op 4 mei.

Na een aanslag van een Puttense verzetsgroep op een auto van de Duitse Wehrmacht werden op 1 oktober 1944 achtenzeventig huizen in Putten in brand gestoken. Voor de Duitse bezetter was de zaak daarmee echter niet af. Het dorp werd omsingeld en op 2 oktober moesten alle mannen zich melden bij de Oude Kerk in het centrum van het Gelderse dorp. Er werden 602 mannen op transport gezet. Via Kamp Amersfoort belandden de mannen in concentratiekamp Neuengamme in Duitsland. Slechts 48 van keerden na de oorlog terug.

De razzia heeft een diepe wond geslagen in de gemeenschap van het christelijke dorp. Veel Puttsense families hebben een mannelijk familielid verloren aan de razzia. Omdat de razzia dit jaar precies 65 jaar geleden plaatsvond, was de herdenking nu uitgebreider dan anders. Dit jaar werd voor het eerst ook een bijeenkomst gehouden voor familieleden van de razziaslachtoffers. Ook werden er gisteren en vandaag lezingen gegeven en films vertoond over het drama van Putten.

- advertentie -
Houtsnede waarop te zien is hoe de mannen weggevoerd werden uit het dorp

Herdenkingen
De eerste herdenking vond plaats in 1946 bij de Oude Kerk, vanwaar de mannen op die zwarte dag in 1944 werden weggevoerd. Sinds 1949 worden de herdenkingen gehouden bij het officiële monument: ‘het vrouwtje van Putten’, een beeld dat door koningin Juliana is onthuld. Bij het monument worden tijdens de herdenking kransen gelegd en honderden aanwezigen zingen gezamenlijk Psalm 84. Dat lied zongen de weggevoerde mannen ook voor ze op transport werden gesteld.

Tot aan de jaren zeventig werd de razzia jaarlijks herdacht. Toen liep de belangstelling terug. “In de jaren ’70 hebben we zelfs een paar jaren helemaal geen herdenking gehad”, vertelt Gert van Dompseler van Stichting Oktober ’44. “Pas toen onze stichting werd opgericht in 1982 kwam er weer meer belangstelling.” Sinds dat jaar organiseert de stichting jaarlijks de herdenking. Ook heeft de stichting een herinneringscentrum met gedachtenisruimte opgezet tegenover het ‘vrouwtje van Putten’. Daar zijn onder meer de namen te lezen van de weggevoerden en is expositie te vinden over de gebeurtenissen van 1 en 2 oktober 1944.

De gemeente Putten en de stichting proberen de laatste jaren meer jongeren bij de herdenking te betrekken. “Ik merk wel dat dit effect heeft”, vertelt Van Dompseler. “Er is ook meer belangstelling voor rondleidingen”. Wel is het Puttense drama volgens hem tegenwoordig minder een landelijke herinnering. “Vóór de jaren zeventig werd de razzia in Putten nog genoemd in geschiedenisboeken voor scholen. Nu leren mensen in Noord-Holland er niks meer over.” Bang dat de herdenkingen ophouden is Van Dompseler niet. “Zolang er nog mensen leven die familie hebben verloren en zolang onze stichting er nog is, zullen we blijven herdenken.”

In Herinneringscentrum Kamp Westerbork wordt zondag 4 oktober een bijzonder boek gepresenteerd.…
Foto van een willekeurige planetoïdeEr is een planetoïde vernoemd…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier