De archeologische schatten uit vier VOC-schepen die in de zeventiende en achttiende eeuw voor de kust van Australië vergingen, worden door Nederland teruggegeven aan Australië. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft dat dinsdag bekendgemaakt.

Het gaat om vondsten die gedaan zijn bij de scheepswrakken van de Vergulde Draeck (vergaan in 1656), de Zuytdorp, (1712) de Zeewijk (1727) en de het beroemde VOC-schip de Batavia dat in 1629 voor de Australische westkust zonk. De schepen waren destijds onderweg naar Batavia (Jakarta) in Nederlands-Indië maar voeren te ver door naar het oosten en zonken uiteindelijk voor de westkust van Australië.

De schepen vervoerden onder meer zilveren munten en zandstenen blokken voor een nieuwe stadpoort in Batavia.

Australië en Nederland spraken in 1972 met elkaar af dat vondsten die in de scheepswrakken werden gedaan, gezamenlijk zouden worden verdeeld. Hiervoor werd het Australian Netherlands Committee on Old Dutch Shipwrecks (Ancods). Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is het verdelen van archeologische collecties inmiddels achterhaald. Andrea Otte, medewerker maritiem beleidsmedewerker maritiem erfgoed van de rijkdienst:

Het eigendomsrecht van de vier VOC schepen is destijds aan Australië geschonken op voorwaarde dat Nederland een deel van de vondsten kreeg. Daar denken we nu anders over. Een archeologisch vondstcomplex houden we in principe bijeen en in de buurt van de oorspronkelijke vindplaats. Een stel losse voorwerpen vertellen ons niet zoveel over het verleden. De grootste waarde heeft de collectie als deze als één geheel bestudeerd kan worden.

De archeologische vondsten worden overgebracht naar het Western Australian Museum in Fremantle. Hier bevindt zich al het grootste deel van de colletie.

Vandaag wordt op de replica van de Batavia in Lelystad door Judith Kranendonk, de directeur-generaal Cultuur en Media van het Ministerie van OC&W, en de Australische ambassadeur in Nederland, Lydia Morton, een mutual declararion getekend waarin de overdracht officieel wordt geregeld.

In het naast de replica gelegen Nieuw Land Erfgoedcentrum is tot 28 oktober een kleine expositie ingericht met objecten uit de Ancods-collectie. Het Centrum voor Internationale Erfgoedactiviteiten (CIE) heeft de gehele collectie inmiddels gedocumenteerd en gefotografeerd. Deze foto's worden binnenkort op internet gezet.

• Boek: Geschiedenis van de VOC