‘Oudste horloge van Europa’ werd in Vlaanderen gemaakt

De kwadrant – Foto: Gemeente Zutphen

Afgelopen voorjaar werd in Zutphen een bijzonder soort horloge gevonden. Het instrument dateert uit 1300. Onderzoekers hebben de zogenaamde kwadrant (quandrans) inmiddels bestudeerd en concluderen dat het instrument in de Zuidelijke Nederlanden moet zijn gemaakt.

De metaalsamenstelling van de messinglegering is door de archeologen vergeleken met andere laatmiddeleeuwse kwadranten.


Daaruit blijkt dat het Zutphense instrument een ‘continentale’, dus een niet-Engelse, samenstelling heeft, waarin zink als toegevoegd element opvalt. Zink werd in de Middeleeuwen ten behoeve van de messingproductie in de Belgische Voerstreek gewonnen.

- advertentie -

Kwadranten zijn tegenwoordig uiterst zeldzaam. Het Zutphense exemplaar geldt als het oudste dat in christelijk Europa bekend is. Dergelijke uitvindingen en de achterliggende mathematische kennis sijpelde destijds volgens de archeologen maar langzaam vanuit de Arabische wereld door naar het christelijke noorden.

Tijdmeting en navigatie

Voor een tijdmeting is het kwadrant alleen nauwkeurig op de 51e breedtegraad. Op die lijn liggen Zuid Engeland en Vlaanderen. Het feit dat het kwadrant vooral ook een navigatie-instrument was, maakt dat de herkomst volgens de archeologen in het kustgebied gezocht moet worden.

Naast het bepalen van de tijd kon het kwadrant ook gebruikt worden om te navigeren tussen de 51e en 63e breedtegraad. Dit is precies het Hanzegebied tussen Zuid-Vlaanderen tot iets boven Bergen in Noorwegen.

Zutphense kooplieden voeren rond 1300 frequent naar Vlaanderen, Noord-Engeland, Bergen en de Oostzeesteden. Vermoedelijk kocht een Zutphense Hanzekoopman het instrument in een Vlaamse handelsstad. Een kwadrant was voor de grote oversteken over zee, zoals naar Noord Engeland en Bergen een onmisbaar hulpmiddel.

Het ‘oudste horloge van Europa’ is momenteel te zien in het Stedelijk Museum Zutphen.

Gerelateerde boeken:

Khirbet Qeiyafa - Foto: Israel Antiquities Authority Israëlische archeologen…
J.J. Cale in De Amerikaanse singer-songwriter en gitarist J.J.…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Historiek

About Historiek

view all posts

Historiek verbindt actualiteit met geschiedenis en richt zich op een breed publiek. Van geïnteresseerde leek tot professional. Ons motto: "Omdat we ook van gisteren zijn". Meeschrijven? Tips? Mail ons: info@historiek.net



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: