Over de schreef gaan

De uitdrukking ‘over de schreef gaan’ is al eeuwenoud. Het betekent dat iets de maat te buiten gaat. Het loopt de spuigaten uit. Waar komt deze uitdrukking vandaan?

Een schreef was de term die in het West-Vlaamse dialect een ‘grens’ betekende. Wie over de schreef ging, passeerde dus een scheidslijn. In het Nederlands is schreefje een synoniem voor streepje, dus: de visuele uitbeelding van een grens. Wie ‘over de schreef’ gaat, overschrijdt dus een bepaalde grens.

Garamond, een lettertype met 'schreef'

Garamond, een lettertype met ‘schreef’

Er zijn ook andere verklaringen die de ronde doen. Zo zou een schreef een meetlat zijn, die in de middeleeuwen in steden gebruikt werd. Als poorters (de burgers van een stad) bezoek meenamen, moesten die bij het binnengaan van de stadspoort hun messen laten zien. Deze werden gemeten met de schreef. Als het mes ‘over de schreef’ ging, moesten de bezoekers hun mes inleveren en kregen ze het pas weer terug als ze de stad verlieten. In sommige gevallen kregen ze een boete. Het geld dat deze boetes opleverden, werd gebruikt voor stadsbouw. Op deze manier droegen de mensen dus ‘een steentje bij’ aan de stad.

Verder kennen we ‘de schreef’ vandaag nog als het speciale lettertype waarbij er aan de randen van letters ‘pootjes’ uitsteken. Deze uitstulpen worden door veel webmasters als onrustig ervaren, vooral bij kleine letters. Om deze reden worden voor internetteksten vaak schreefloze letters gebruikt. Een grote krant als de New York Times moet daar echter niets van hebben en gebruikt nog altijd een letter met schreef.

- advertentie -

~ Enne Koops

Zie ook: Lijst van historische uitdrukkingen

Bronnen
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Schreve
– http://www.telegraaf.nl/reiskrant/stedentrip/22478990/__Amersfoort__kei_van_een_stad__.html
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Schreef

Duitse jerrycans, jaren 1930. Bron: Wikimedia
Een jerrycan is een draagbaar benzineblik, dat in 1936 is uitgevonden door…
Belmiro de Almeida - Namoro do Guarda
Het gezegde ‘hoteldebotel zijn’ op iets of iemand, kennen we allemaal wel.…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: