Persoonlijke geschiedenis van Kamp Vught

Van januari 1943 tot september 1944, toen het kamp door de nazi’s werd ontruimd, hebben ongeveer 35.000 mensen vastgezeten in Kamp Vught. Hoe leefden deze gevangenen individueel? En hoe gaven ze onderling in de benarde vorm aan de benauwde samenlevingsvormen in het kamp?

Muren van prikkeldraad

Deze vragen beantwoordt historica dr. Marieke Meeuwenoord in het mooi geschreven en goed gedocumenteerde boek Het hele leven is hier een wereld op zichzelf (De Bezige Bij, 2014). Meeuwenoord promoveerde in 2011 aan de Universiteit van Amsterdam op een onderzoek over de persoonlijke ervaringen van gevangenen in Kamp Vught. Dit boek is de populaire uitgave van haar dissertatie.

Door juist het perspectief van de kampgevangenen als uitgangspunt te nemen, weet Meeuwenoord een origineel en aangrijpend beeld te schetsen van het leven binnen de muren van het prikkeldraad. Verder besteedt ze ook aandacht aan de achtergronden van de vaak onderbelichte levensloop en karakters van de kampbewakers en hun interactie met de gevangenen.

Gevangenen van Kamp Vught. (STIWOT)

Gevangenen van Kamp Vught. (STIWOT)

Asocialen

In Kamp Vught, aanvankelijk een opvangkamp maar later een doorvoerkamp, zat een bonte verzameling gevangenen: Joden,’staatsgevaarlijke’ personen zoals verzetslieden, maar ook Jehovah’s Getuigen en zogenoemde ‘asocialen’. De asocialen waren mensen die economische delicten hadden gepleegd als fraude, het slachten van een koe of zwarthandel. Ook bood Vught vanaf februari 1943 onderdak aan maar liefst 1800 studenten uit Wageningen, Amsterdam en Delft. Zij werden hier opgesloten als represaillemaatregel voor de aanslag op Hendrik Seyffardt, de bevelhebber van het Vrijwilligerslegioen in Nederland, die volgens getuigen door studentikoze typen was gepleegd.

- advertentie -

Prostituees

Vrouwen hadden, net als de studenten, Joden en andere groepen, in het kamp een eigen barak. Meeuwenoord schrijft over de sfeer in deze barak, die familiair was, het volgende:

“De groep vrouwelijke gijzelaars telde in het najaar van 1943 circa 130 vrouwen en was groot genoeg om in een eigen barak te worden ondergebracht. Daar vormden ze een hechte gemeenschap. Op het laatst was het alsof iedereen in de barak familie van je was, schreef Janna de Koning-Gouman na de oorlog in haar ongepubliceerde memoires. ‘Als je ’s morgen naar je werk ging kuste je elkaar of je altijd bij elkaar was geweest.’ En Ali Koopmans, die blokoudste van de barak was, schreef na de oorlog: ‘Onze barak was werkelijk “De Elitebarak”. Bij ons heerste orde en was er naastenliefde, verdraagzaamheid en eerbied voor elkanders opvattingen.’ ” (206,207)

Overigens zaten in het kamp naast Joods vrouwen, verzetsvrouwen en ‘asociale’ vrouwen die een economische overtreding hadden begaan, ook rond de zeventig Rotterdamse prostituees. Zij hadden Duitse soldaten een geslachtsziekte bezorgd en waren om die reden achter het prikkeldraad gezet.

Andere kampen

Het hele leven is hier een wereld op zichzelf - Marieke Meeuwenoord

Het hele leven is hier een wereld op zichzelf – Marieke Meeuwenoord

Het boek eindigt met een beschouwing over de overeenkomsten en verschillen van Kamp Vught en andere Duitse kampen. Zo wordt Vught vaak voorgesteld als een ‘modelkamp’ vanwege de ordentelijke gang van zaken daar. Zeker is, zo bevestigt Meeuwenoord, dat de dwangarbeid in het kamp minder uitputtend en slopend was dan in vergelijkbare kampen in het buitenland. Ook werd het kamp eerder dan andere kampen, in september 1944, ontruimd, waarmee het kamp een dramatische vernietiging zoals op andere plekken het geval was, bespaard bleef.

De gevangen in Vught hadden een zekere speelruimte vergeleken met andere kampen. Zo vertoonde de SS zich nauwelijks in de Jodenbarak en konden de studenten in het Studentlager hun ‘studentencultuur in stand houden’ (324).

~ Enne Koops

Bestel dit boek bij:

Afbeelding op de Engelstalige editie van het boek van Benjamin Roberts
De Gouden Eeuw staat in de beeldvorming bekend als een welvarende periode…
Bejaarde vrouw (cc - Magnus Fröderberg)
Doordat we momenteel een crisis doormaken worden we veel vaker dan voor…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: