Romeinen in de Benelux – 309 vindplaatsen om te bezoeken

Historicus Jona Lendering staat deze week op zijn blog uitvoerig stil bij de Romeinenweek. Zo schrijft hij bijvoorbeeld over de Bataafse Opstand en bespreekt hij verschillende boeken. Hier zijn bespreking van Romeinse sporen van de Belgische wetenschapsjournalist Herman Clerinx.

Het vanzelfsprekende eerste boek om mee te beginnen is uw gids om zelf op pad te gaan naar Rome in de Lage Landen: Romeinse sporen van de Belgische wetenschapsjournalist Herman Clerinx. Ondertitel: Het relaas van de Romeinen in de Benelux met 309 vindplaatsen om te bezoeken. Voor het eerst verschenen in 2014 en vorig jaar herdrukt. En ik ben heel enthousiast.

Opmerking één: zelden kreeg ik een boek in handen dat zó nuttig was. Er bestaan archeologische registratiesystemen waar eveneens alles bij elkaar staat, maar voor burgers, boeren en Bataafse barbaren zijn die redelijk ontoegankelijk. Hier hebben u en ik tenminste alles bij elkaar.

Ruime grenzen

Opmerking twee: Clerinx trekt de grenzen gelukkig ruim. Hij neemt én België én Nederland én Luxemburg in beschouwing en ontzegt zich uitstapjes naar Duitsland en Frankrijk niet. Zelfs een middeleeuwse legende over de Romeinse grootvader van koning Arthur komt aan de orde, hoewel dat toch echt een Britse aangelegenheid is. Ook van disciplinaire grenzen trekt Clerinx zich weinig aan: hij begrijpt dat het publiek geen boodschap heeft aan academische disciplines. De mensen zijn geïnteresseerd in de Oudheid en niet in de Oudheid zoals bekeken met de historisch toevallig gegroeide beperkingen van archeologen, classici of historici.

- advertentie -

Een andere grens die Clerinx negeert, is die tussen militair en civiel. Een tijdje geleden sprak ik iemand die me vertelde aanwezig te zijn geweest op een congres waarin archeologen die zich bezighielden met het Romeinse platteland samenkwamen met archeologen die zich bezighielden met de limes. Twee groepen die leven in vrijwel gescheiden werelden, hoewel archeologen toch echt dezelfde methoden gebruiken en de deelterreinen één geheel vormen: de forten werden immers bevoorraad vanaf het platteland. Maar ook al ontmoeten de onderzoekers elkaar zelden, hun resultaten komen samen in het boek van Clerinx.

Opmerking drie: Clerinx trekt zijn chronologische grenzen ruim. Zoals ik al zei, komt ook de Romeinse achtergrond van de Arthurlegende aan de orde, en elders komt het wonderlijke verhaal aan bod over Brabo (u weet wel, die fontein in Antwerpen) alsmede de “Friese mythologie”. Clerinx loopt rustig het na-Romeinse verleden in en neemt de klassieke traditie gewoon mee. Romeinse sporen begint echter met een hoofdstuk over het voor-Romeinse verleden, “Gallië zonder Romeinen”. Daarop volgen dan hoofdstukken over de Romeinse veldtochten, de annexatie, de pacificatie, de weerstand, de uiteindelijke romanisering. Men maakte zich in onze contreien de Romeinse cultuur zó eigen dat men haar, toen het centrale gezag in de derde eeuw tijdelijk in elkaar stortte, voortzette in een Gallisch Keizerrijk. De Franken die, na een opnieuw Romeinse vierde eeuw, de macht overnamen, werden grotendeels geassimileerd door de grotendeels geromaniseerde bevolking. (De nuance zit in herhaalde “grotendeels”, maar dat is iets voor een andere keer.) Kortom, Clerinx neemt de grenzen in de tijd ook prettig wijd.

Dagelijks leven

Romeinse sporen - Herman Clerinx

Romeinse sporen – Herman Clerinx

In het tweede deel van Romeinse sporen – opmerking vier – komt het dagelijks leven aan de orde en daar staat bijvoorbeeld de stad Bavay centraal (in Noord-Frankrijk: Clerinx let niet op grenzen). Buitengewoon nuttig is het hoofdstuk over taal, maar ook waterwegen, grafvelden, villa’s, badhuizen, wegen, voedsel, religie en de opkomst van het christendom komen aan de orde.

Vijfde opmerking: Clerinx doorsnijdt het historische overzicht verhaal met 309 beschrijvingen van plaatsen waar het Romeinse verleden zichtbaar is. De Titelberg, Dodewaard, de Corbulogracht, de schepen in Mainz, Archeon, het kamp bij Ermelo, Velzeke en het door zijn afgelegen ligging verschrikkelijk onderschatte Aardenburg. Dit boek is de perfecte eerste inleiding tot de Romeinse Lage Landen.

Kortom – kopen dat boek, lees die historische hoofdstuk en benut de informatie als u eens op reis bent. De Romeinse wereld is echt overal te zien met een gids als Clerinx. Hopelijk wordt het snel herdrukt, mét de resultaten van het recente DNA-onderzoek en Caesar in Kessel. En als het niet wordt herdrukt, laten we de informatie dan als de bliksem gebruiken om er de toffe website van te maken waar we al zo lang op wachten.

~ Jona Lendering

Boek: Romeinse sporen – Het relaas van de Romeinen in de Benelux met 309 vindplaatsen om te bezoeken
Lees ook: Reisgids met 300 Romeinse hotspots in Benelux

Bestel dit boek bij:

De sarcofaag van Simpelveld (foto Rijksmuseum van Oudheden)
Vandaag is de Romeinenweek begonnen. Naar aanleiding van het Romeinen-evenement klom Jona…
Bloemen van het kwaad - Gedichten van dictators
Onlangs verscheen ‘Bloemen van het kwaad’ van Paul Damen. De auteur verzamelde…

- advertentie-


Historiek heeft een gratis mobiele app



Geschiedenis zoeken


Gerelateerde uitgaven:



Yuri Visser

About Yuri Visser

view all posts

Yuri Visser (1979) is de oprichter van Historiek. Vanuit Ermelo - waar hij samen met zijn partner en dochter van 4 woont - voert hij redactie over het platform (en de aanverwante projecten). Email: yurivisser@gmail.com | Twitter: yvisser



Download onze gratis app voor smartphone en tablet!

Historiek heeft een mobiele app, zowel beschikbaar voor Android als voor iPhone en iPad. Via de geschiedenis-app blijft u altijd op de hoogte van onze laatste berichten. Ook boekbesprekingen, blogs en onze historische achtergrondverhalen zijn via de app te lezen. Alle berichten die online staan, staan ook in de app. De geschiedenis-app wordt voortdurend uitgebreid en is natuurlijk helemaal gratis. Geschiedenis in de broekzak!

Download de app via de volgende links: