Historiek | Nieuws en achtergronden bij de geschiedenis

De uitlevering van de 89-jarige van oorlogsmisdaden verdachte John Demjanjuk is opnieuw uitgesteld.

Agenten haalden de man die verdacht wordt van medeplichtigheid aan de moord op 29.000 Joden in vernietigingskamp Sobibor vandaag op om hem uit te leveren aan Duitsland. Terwijl de in Amerika woonachtige Demjanjuk door agenten naar het vliegveld werd geëscorteerd, hield een Amerikaans hof van beroep de uitlevering echter alsnog tegen.

Het hof stak een stokje voor de uitlevering vanwege de gezondheidstoestand van de verdachte. Zijn advocaten beweren dat hij vanwege zijn gezondheid niet uitgeleverd kan worden aan Duitsland. Uitlevering zou volgens hen marteling zijn.

Een Amerikaanse beroepscommissie voor immigratiezaken liet vrijdag weten dat de gezondheidstoestand van Demjanjuk geen reden meer was om de uitlevering te stoppen. Wanneer het Amerikaans hof van beroep besluit of en zoja wanneer de vermeende oorlogsmisdadiger uitgeleverd kan worden, is nog onduidelijk.

Aanvankelijk zou John Demjanjuk vorige week al uitgeleverd worden aan Duitsland. Een Amerikaanse rechter schortte die geplande uitlevering echter op omdat Demjanjuk volgens hem te zwak was om te worden uitgeleverd. Vervolgens schoof deze rechter de zaak door naar de immigratierechter die bepaalde dat hij uitgeleverd kon worden. Het Amerikaans hof van beroep schortte die uitlevering vandaag dus opnieuw op.

'Ivan de Verschrikkelijke'
John Demjanjuk is momenteel 89 jaar oud. Hij werd in 1920 geboren in Kiev. Enkele jaren na de Tweede Wereldoorlog emigreerde hij naar de Verenigde Staten maar dat land leverde hem in 1986 uit aan Israël. Demjanjuk, die in Amerika werkte als automonteur, zou tijdens de Tweede Wereldoorlog 'Ivan de Verschrikkelijke' zijn geweest. Als nazi-beul in concentratiekamp Treblinka zou hij vele duizenden joden de dood in hebben gejaagd. In Israël werd Demjanjuk in 1988 ter dood veroordeeld.

Voordat het vonnis werd voltrokken ontstond er echter twijfel of Demjanjuk wel echt de man was die tijdens de oorlog bekend werd onder de naam 'Ivan de Verschrikkelijke'. Demjanjuk's verdedigers beweerden dat zijn identiteitskaart waarop handtekeningen van nazi-officieren te vinden waren, vervalst was door de Russen. Nadat de aanklagers toegaven dat de identiteitskaart inderdaad uit Sovjetarchieven kwam en voormalige kampbewaarders uit Treblinka hadden verklaard dat de achternaam van 'Ivan de Verschrikkelijke' Martsjenko was, werd Demjanjuk in 1993 door het Israëlische Hooggerechtshof vanwege twijfel over zijn identiteit vrijgesproken.

Demjanjuk keerde hierop terug naar de Verenigde Staten en kreeg in 1998 zijn staatsburgerschap terug. Een jaar later eiste justitie echter dat zijn nationaliteit hem werd afgenomen. In 2004 bepaalde een Amerikaanse rechtbank dat Demjanjuk niet 'Ivan de Verschrikkelijke' was, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog wel een bewaker in de vernietigingskampen Majdanek en Sobibór.

De 89-jarige Demjanjuk heeft zelf altijd ontkend schuldig te zijn aan oorlogsmisdaden. Hij zegt te hebben gediend in het Sovjet-leger en krijgsgevangene te zijn geworden nadat hij in 1942 in Duitsland door de nazi's was overmeesterd.

• Overzicht artikelen over John Demjanjuk