17 oktober

Ontdekkingsreiziger Salomon August Andree schrijft voor het laatst in zijn dagboek (1897)

Foto van de Örnen kort nadat deze was neergestort. Gemaakt door Nils Strindberg

Op 17 oktober 1897 schreef de Zweedse ballonvaarder Salomon August Andree voor het laatst in zijn dagboek. Pas ruim dertig jaar later werd dit dagboek gevonden en werd duidelijk wat de ballonvaarder en zijn mede-expeditieleden tijdens een gevaarlijke expeditie in 1897 allemaal mee hadden gemaakt.

Salomon August Andree

Salomon August Andree was tijdens een bezoek in Amerika geïnteresseerd geraakt in de ballonvaart. Hij bestudeerde hierna de aerodynamica van ballonvluchten en maakte in 1892 zijn eerste vlucht in een heteluchtballon samen met Francesco Cetti. In de periode hierna maakte hij, met zijn eigen ballon genaamd de Svea, in totaal negen vluchten. Hij stak onder meer de Oostzee over en wist een hoogte van vijf kilometer te bereiken.

Een avontuurlijk plan

Nadat hij de ballon enigszins bestuurbaar had weten te maken kreeg Salomon August Andree een avontuurlijk plan. Hij wilde vanaf Spitsbergen met een ballon via de noordpool naar Alaska vliegen. Hij liet door de Fransman Henri Lachambre in Parijs een nieuwe ballon bouwen, de Örnen (adelaar). Een ballon met een diameter van twintig meter en een volume van bijna 5000 m³, die gevuld zou worden met waterstof.

- advertentie -

De Örnen
Andree landde in juni 1896 samen met meteoroloog Nils Eckholm en fysicus Nils Strindberg met de Örnen op Spitsbergen maar bleef vervolgens tot augustus aan de grond, in afwachting van een gunstige wind. Dat zat niet mee. De wind bleef uit het noorden komen en de Zweedse media werden steeds sceptischer over de plannen van de ballonvaarder. Een van de belangrijkste geldschieters van de expeditie, Alfred Nobel, bleef Andree echter steunen. De ballon werd nog groter gemaakt. In de tussentijd trok meteoroloog Nils Eckholm zich terug. Hij werd vervangen door Knut Frænkel .

Andree en zijn expeditieleden landden 30 mei 1897 opnieuw op Spitsbergen en op 11 juli begonnen de drie mannen aan hun tocht. Direct na de start ging het al mis. Een van de touwen waarmee de vlieghoogte en richting van de ballon kon worden geregeld, ging verloren en om niet direct in zee te storten moest er ballast overboord worden gegooid.

Vier dagen nadat de drie expeditieleden vertrokken waren werd een postduif gevonden met het bericht dat de expeditie 82°2′ NB had bereikt. Daarna bleef het echter angstvallig stil.

De straten staan vol als de lichamen van de drie expeditieleden op 5 oktober 1930 door de straten van Stockholm worden gereden

Pas in 1930 werd duidelijk dat de ballon was neergestort. Bij Kvitøya ten oosten van Spitsbergen werd een boot gevonden met daarbij de lijken van de drie mannen, evenals logboeken, dagboeken en foto’s van de tocht. Uit de aantekeningen bleek dat de wind niet mee had gezeten. Deze had de ballon ongewenste richtingen opgestuurd. Uiteindelijk was de ballon op 14 juli op 82°56′ NB, 29°52′ OL op het ijs geland.

Salomon August Andree, Knut Frænkel en Nils Strindberg hadden vervolgens geprobeerd met sleden en een boot Frans Jozefland te bereiken. Westwaartse drift van het ijs maakte dit echter onmogelijk. Oktober 1897 bereikten de mannen uiteindelijk Kvitøya. Daar zouden ze alle drie omkomen. De laatste dagboekaantekening dateert van 17 oktober.

De lichamen van de expeditieleden werden overgebracht naar Zweden. Op 5 oktober dat jaar kwamen veel Zweden op de been om hen in Stockholm de laatste eer te bewijzen. In Andree’s geboortedorp Gränna wordt ter ere van de ballonvaarder ieder jaar een ballonnendag gehouden.

16 oktober

18 oktober


Frænkel en Strindberg bij de eerste ijsbeer die tijdens de expeditie is geschoten – Foto: Salomon August Andree
Vrede van Gent (1814) Ondertekening van de Vrede van…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Gelijk naar geschiedenisboeken over:
Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier