Otto Oppenheim, een joodse man bij de SS

En kat in het nauw kan rare sprongen maken, luidt het gezegde voor de handelingen van mensen in uitzonderlijke situaties. Zo kunnen mensen in toestanden van leven-of-dood over gigantische kracht beschikken of met ingenieuze ideeën komen. Voor Otto Oppenheim uit Zwolle was de Jodenvervolging, tijdens de Tweede Wereldoorlog, een levensgevaarlijke situatie, waaruit hij zich hoopte te redden door iets uitzonderlijks te doen. Hij meldde zich als vrijwilliger aan bij de SS.

Wervingsposter van de SS
Wervingsposter van de SS
Otto Oppenheim was de zoon van een joodse vader en christelijke moeder. Voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bracht hij een periode in Duitsland door, waar hij getuige was van de mishandeling van de joodse bevolking en de onderdrukkende maatregelen die Hitler en zijn bewind doorvoerden. Eenmaal terug in Nederland, trouwde hij in 1939 met een niet-joodse vrouw. Hij was op dat moment 33 jaar en het stel kreeg al snel een zoontje.

In de meidagen van 1940 werd Nederland onder de voet gelopen door de Duitsers. Zwolle werd vlug veroverd en de onderdrukking van de joodse bevolking begon. Voor Oppenheim was dit een bijzondere situatie, want hij was een zogeheten Mischling, vanwege zijn joodse vader. Daardoor moesten zowel Oppenheim als zijn zoon zich in februari 1941 melden bij het stadhuis. Met de kennis van eerder in het achterhoofd, was hij bang voor nog meer onderdrukking.

Op 28 juni 1941 verscheen er een uitweg. Nadat Duitsland de Sovjet-Unie was binnengevallen verschenen er oproepen in de kranten om als Nederlander deel te nemen aan de strijd tegen het communisme.

- advertentie -

‘Ehrenarier’

Oppenheim besloot zich aan te melden als vrijwilliger bij het SS-Freiwilligen Legion ‘Niederlande’. Hij hoopte dat hij zichzelf en zijn zoontje zo kon vrijwaren van vervolging. Zelf verklaarde hij,

‘dat ik door deelneming aan de strijd tegen het bolsjewisme “Ehrenarier” kon worden en dat mijn kinderen volledige burgerrechten hierdoor zouden verkrijgen’.

In dienst bevond Oppenheim zich in apart gezelschap, hij zat tussen NSB’ers en criminelen. In plaats van met deze bijzondere groep tegen de Russen te gaan strijden, werd hij in september 1941 echter opgepakt. Oppenheim had namelijk de achternaam van zijn moeder, in plaats van die van zijn vader, opgegeven en daardoor werd hij verdacht van spionage. Hij werd overgebracht naar het Oranjehotel in Scheveningen, waar hij tot maart 1942 verbleef. Vervolgens werd hij vrijgelaten en keerde terug naar huis, gekenmerkt als iemand met een joodse achtergrond. Bijzonder genoeg kwam Oppenheim de rest van de Tweede Wereldoorlog zonder problemen door. De meeste andere Zwolse joden wisten echter niet aan de Holocaust te ontkomen.

~ Samuel de Korte

Boek: Bewogen jaren – Zwolle oorlogstijd 1940-45

Bronnen

– Bewogen Jaren – Zwolle in de Tweede Wereldoorlog – Kees Ribbens (Waanders) – http://www.academia.edu/18765308/De_jodenvervolging_Persecution_of_the_Jews_of_Zwolle_during_WWII_in_Dutch_

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

Gelijk naar geschiedenisboeken over: