StudieboekenStudieboeken

Geen blad voor de mond nemen – Herkomst van de uitdrukking

De uitdrukking ‘geen blad voor de mond nemen’ houdt in dat je vrijelijk zegt wat je vindt. Hoe komen we aan deze uitspraak?

Wie geen blad voor de mond neemt of geen blaadje voor de mond neemt, geeft eerlijk en vrijuit zijn mening. Wat een ander er ook van vindt. De uitdrukking is afkomstig uit de wereld van theater en toneel. De uitdrukking is ook in de Duitse taal goed bekend als:

…Kein Blatt vor (den Mund) nehmen

Herkomst van ‘geen blad voor de mond nemen’: vijgenblad

De uitdrukking geen blad voor de mond nemen komt al in het Nederlands voor sinds de zeventiende eeuw. De taalkundige Carolus Tuinman noemde het gezegde al in zijn spreekwoordenboek uit 1726. Men sprak ook wel van ‘joffer uit den mond spelen’.

Volgens Carolus Tuinman komt de uitdrukking uit de theaterwereld. Hij wijst op de traditie onder acteurs – in de tijd dat er nog geen maskers bestonden – om een vijgenblad voor hun gezicht te houden als een soort masker. Op die manier waren ze even iemand ander sen konden ze vrijer toneelspelen. Wie geen vijgenblad voor zijn hoofd hield, had meer lef en ervaring en nam dus geen ‘vijgenblad voor de mond’. Zo iemand durfde gewoon als zichzelf te acteren en was niet bang voor kritiek op zijn uitspraken en acteerwerk.

- advertentie -
De uitdrukking is afkomstig uit de theaterwereld (cc - MustangJoe)
De uitdrukking is afkomstig uit de theaterwereld (cc – MustangJoe)

Of een blad papier

Er wordt ook wel verwezen naar een vel papier. Een acteur die zijn tekst van het papier opleest – een blad voor de mond nam – wilde geen fouten maken en had de tekst van tevoren al doordacht. Zo’n persoon is dus behoedzamer bezig. Nam je daarentegen geen blad papier voor de mond, dan sprak je dus vrijuit.

Lees ook: Pijnlijke uitspraken van politici
Ook interessant: Historische uitdrukkingen
Boekenrubriek: Taalgeschiedenis

Bronnen

-https://onzetaal.nl/taaladvies/geen-blad-voor-de-mond-nemen-herkomst-en-betekenis/
-http://www.dbnl.org/tekst/stoe002nede01_01/stoe002nede01_01_0245.php
-http://www.encyclo.nl/begrip/geen%20blad%20voor%20de%20mond%20nemen
-https://www.geo.de/geolino/redewendungen/3477-rtkl-redewendung-kein-blatt-vor-den-mund-nehmen


Verder speuren:

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister


Uit het archief:

  • Het Duitse Driekeizerjaar (1888)

    Het Duitse Driekeizerjaar (1888)

    De vader van Wilhelm II, kroonprins Friedrich Wilhelm, was al ernstig ziek toen keizer Wilhelm I nog aan het bewind was. De oude Wilhelm merkte ooit bijna verontschuldigend op, dat … Lees verder »
  • Een Haagse dame in distress (1910)

    Een Haagse dame in distress (1910)

    Nederlanders nemen niet snel een blad voor de mond: we kennen een lange traditie van mopperen en klagen. In vergeten archiefmappen hebben de grieven zich eeuwenlang opgestapeld; je vindt er … Lees verder »
  • De Beemster en het Nederlandse poldermodel

    De Beemster en het Nederlandse poldermodel

    Bij uitgeverij Ambo|Anthos verscheen deze week Wereldgeschiedenis van Nederland: een nieuw standaardwerk over de vaderlandse geschiedenis. In het lijvige boek beschrijven meer dan honderd Nederlandse onderzoekers op het gebied van … Lees verder »
  • De zeep der wijzen!

    De zeep der wijzen!

    Wanneer je in de jaren dertig De Echo, een lokale krant in het Land van Cuijk opensloeg, viel je oog meteen op een spannende tekening in de linker bovenhoek. Wat … Lees verder »
Meer tips ➱