Haarlemmerolie – het wondermiddel tegen vrijwel alle kwaaltjes
Haarlemmerolie gold eeuwenlang als een wondermiddel tegen vrijwel alle denkbare kwalen. Het beroemde middeltje uit Haarlem groeide uit tot een begrip en zorgde geregeld voor conflicten.…
Weerspreuken voor mei: van donder tot nachtvorst
Over het weer raakt de mens niet uitgesproken. Niet zo verwonderlijk dus dat onze taal veel spreuken en uitdrukkingen met verwijzingen naar het weer bevat. Een…
Gezocht: sprekers van Nedersaksische taalvarianten (zoals Drents, Gronings, Veluws en Achterhoeks)
De Rijksuniversiteit Groningen is eind maart gestart met een initiatief om gesproken varianten van het Nedersaksisch op grote schaal vast te leggen. Via het platform proaten.nl…
Alle ogen zijn gericht op Kwatta – Herkomst van de oude uitdrukking
Als iets of iemand heel erg in de belangstelling staat en alle aandacht (ongewild) naar zich toetrekt, hoort men weleens zeggen: ‘alle ogen zijn gericht op…
Weerspreuken voor de maand februari
Een beknopt lijstje met enkele oude weerspreuken voor de maand februari, ook wel bekend als de ‘maand van carnaval’.…
Blue Monday: de deprimerendste dag van het jaar
De derde maandag van januari staat bekend als Blue Monday, ofwel de meest depressieve dag van het jaar... Onze taal kent daarnaast nog het gezegde 'een…
De dood in de pot: van giftig eten naar dodelijke saaiheid
Als het ergens oersaai is, zegt men ook dat het er ‘de dood in de pot is’. Deze bekende uitdrukking danken we, zoals wel meer zegswijzen,…
Belial en zijn ‘goddeloze kinderen’
Het scheldwoord belialskind (of belialszoon) is niet zo vaak meer te horen, maar je kan het nog wel tegenkomen in bijvoorbeeld oudere religieuze teksten of literaire…
Van Stasi-dossiers tot Big Tech: de verhullende taal van surveillance
Het Ministerium für Staatssicherheit in de voormalige DDR, kortweg ‘de Stasi’, stond synoniem voor gedragsbeïnvloeding, onderdrukking en totale surveillance. Na de val van de Berlijnse muur…
De voornaam Vanessa – Een vondst van de Ierse schrijver Jonathan Swift
De voornaam Vanessa werd bedacht door Jonathan Swift in het begin van de achttiende eeuw en zou later wereldwijd bekend raken.…
De naam Almere – van middeleeuws meer tot moderne stad
Dat Almere de jongste stad is van Nederland, is vrij algemeen bekend. Minder bekend is dat deze naam teruggaat op een middeleeuws meer waar later de…
‘Een kiekje maken’ bij Israël Kiek
De zegswijze ‘een kiekje maken’ wordt nog steeds veel gebruikt om aan te geven dat er even snel een foto gemaakt wordt. De personen op de…
Bakkeleien – Betekenis en herkomst van het woord
Bakkeleien is afkomstig van het Oost-Maleisische woord bakkelaayen, een woord dat gebruikt werd om kleine vechtbootjes mee aan te duiden.…
Het zwaard van Damocles: het verhaal achter de uitdrukking
Als het ‘zwaard van Damocles’ boven je hoofd hangt, dreigt gevaar terwijl je geniet van voorspoed. De uitdrukking gaat terug op een oud verhaal van Cicero…
Hoe ‘mensch’ een ‘mens’ werd – de spellingvernieuwing van 1934
Op 1 september 1934 werd op Nederlandse scholen een nieuwe, vereenvoudigde spelling ingevoerd. Deze spelwijze kwam bekend te staan als de Spelling Marchant, een verwijzing naar…
In 1525 bracht koning Frans I de cédille naar Frankrijk
Op de Plaza de la Villa, in het middeleeuwse centrum van Madrid, trekt het standbeeld van admiraal Álvaro de Bazán (1526-1588) onmiddellijk de aandacht. Hij kreeg…
‘Je laatste oortje versnoepen’ – waar komt dat vandaan?
Wat betekent het als iemand kijkt alsof hij z’n laatste oortje versnoept heeft? Deze uitdrukking klinkt luchtig, maar heeft een armoedige oorsprong.…
Komisch geleerd: leuke klassieke achternamen uit de 16e eeuw
In de zestiende eeuw vonden veel geleerden hun eigen naam maar gewoontjes. Wie serieus genomen wilde worden in academische kringen, verlatijnste of vergriekste zijn naam. Zo…
Populaire ‘Jan’ is in uitdrukkingen vaak de pineut