De Zwitserse federale inlichtingendienst wil historici onder voorwaarden toegang geven tot lang afgesloten dossiers over nazioorlogsmisdadiger Josef Mengele. Wanneer de documenten precies worden vrijgegeven, is echter nog niet bekend.
De Zwitserse federale inlichtingendienst (NDB/FIS) maakte bekend dat onderzoekers in de toekomst inzage kunnen krijgen in het dossier over Josef Mengele, de beruchte Auschwitzarts die bekendstond als de ‘Engel des Doods’. Historici hopen via de dossiers meer duidelijkheid te krijgen over mogelijke bezoeken van Mengele aan Zwitserland in de jaren vijftig en zestig, toen hij internationaal werd gezocht.
Volgens de Zwitserse nieuwssite Swissinfo is het besluit bijzonder en is sprake van een koerswijziging: verzoeken om inzage werden jarenlang namelijk afgewezen. Officieel zijn de documenten tot het jaar 2071 ontoegankelijk. De Zwitserse historicus Gérard Wettstein kreeg in 2025 dan ook nul op het rekest toen hij toegang tot de dossiers vroeg. Hij vocht die afwijzing vervolgens via de rechter aan en financierde die procedure deels via crowdfunding, waarbij in enkele dagen 18.000 Zwitserse frank werd opgehaald. Tijdens die juridische procedure besloot de Zwitserse inlichtingendienst de zaak opnieuw te bekijken.
Skivakantie in de Alpen
Mengele was arts in concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz, waar hij gevangenen selecteerde voor de gaskamers en medische experimenten uitvoerde op onder meer kinderen en tweelingen. Na de Tweede Wereldoorlog vluchtte hij naar Zuid-Amerika, waar hij uit handen van justitie wist te blijven. De voormalige kamparts overleed in 1979 in Brazilië.
Volgens de BBC bestaan al langer geruchten dat Mengele mogelijk meer tijd in Zwitserland doorbracht dan officieel bekend. Sinds de jaren tachtig is al wel duidelijk dat de beruchte nazi in 1956 met zijn zoon Rolf op skivakantie ging in de Zwitserse Alpen. Officieel verbleef hij daarna opnieuw in Zuid-Amerika, hoewel in 1959 een internationaal arrestatiebevel tegen hem werd uitgevaardigd.
Appartement in Zürich
De Zwitserse historica Regula Bochsler stuitte tijdens onderzoek naar Zwitserland als mogelijk doorreisland voor gevluchte nazi’s op informatie waaruit blijkt dat de Oostenrijkse inlichtingendienst de Zwitserse autoriteiten in juni 1961 waarschuwde dat Mengele onder een valse naam reisde en zich mogelijk op Zwitsers grondgebied bevond. Intussen had Mengeles vrouw een appartement in Zürich gehuurd en een permanente verblijfsvergunning aangevraagd.
Bochsler kreeg inzage in politiedossiers uit Zürich waaruit blijkt dat het appartement in 1961 door de politie in de gaten werd gehouden. Daarbij werd melding gemaakt van een onbekende man die samen met mevrouw Mengele werd gezien. Of dit daadwerkelijk Josef Mengele was, blijft onduidelijk, aldus de BBC.
Wanneer historici precies toegang krijgen tot de dossiers, is nog niet bekend. De Zwitserse inlichtingendienst heeft aangegeven dat de voorwaarden voor inzage eerst nog nader moeten worden uitgewerkt.
-https://www.bbc.com/news/articles/cgjpyqjj8y4o
Hoe oorlogsmisdadigers als Josef Mengele naar Argentinië vluchtten
Het Proces van Neurenberg: de berechting van het naziregime
Proces van Tokio (1946-1948) – Het Tokiotribunaal
Hans Lipschis – Vermeend kampbewaker van Auschwitz
