Het beroemde zeventiende-eeuwse Atlasbeeld op het dak van het Koninklijk Paleis Amsterdam keert begin mei terug op zijn oorspronkelijke plaats. Het bronzen beeld en de bijbehorende hemelbol werden in juli 2024 gedemonteerd voor een omvangrijke restauratie, die inmiddels is afgerond.
De werkzaamheden maken deel uit van een meerjarig onderhoudsprogramma aan het paleisdak. Daarbij is geprobeerd de oorspronkelijke donkerbruine kleurstelling – die later door luchtvervuiling groen verkleurde – en detaillering te herstellen volgens het oorspronkelijke ontwerp.
De Vlaamse beeldhouwer Artus Quellinus (1609–1668), die verantwoordelijk was voor de sculpturale aankleding van het voormalige stadhuis, geldt als een van de belangrijkste beeldhouwers van de zeventiende eeuw. Vanuit een atelier aan de Keizersgracht werkte hij met een groot team jarenlang aan honderden sculpturen voor het gebouw, waaronder het Atlasbeeld. De recente restauratie vond plaats in Antwerpen, de geboortestad van Quellinus, onder leiding van restaurateur Derek Biront. Tegenwoordig wordt Quellinus beschouwd als een sleutelfiguur in de ontwikkeling van de barokke beeldhouwkunst in de Noordelijke Nederlanden.
Het Atlasbeeld, dat de figuur uit de Griekse mythologie toont die het hemelgewelf draagt (en niet de aarde, zoals vaak gedacht), werd in de zeventiende eeuw geplaatst als symbolische verwijzing naar de taak van het stadsbestuur die kennelijk ook tamelijk zwaar werd geacht.
Het beeld behoort tot de markantste elementen van het paleis, dat in de Gouden Eeuw werd gebouwd als stadhuis en later in gebruik werd genomen als koninklijk paleis. Tijdens de restauratie is ook de interne constructie aangepast, zodat vocht zich niet langer in het beeld kan ophopen. Het bronzen beeld is circa zeven meter hoog en weegt naar schatting 3500 kilo.
Tijdens de werkzaamheden is ook een loden tijdscapsule in de hemelbol teruggeplaatst. Deze capsule bevat nu ook informatie over het huidige onderhoud (2023–2026) en werd voor het laatst aangevuld in 1916.
Volgens de restaurateur is bij de werkzaamheden gebruikgemaakt van zowel traditionele technieken als moderne methoden, met als doel de historische uitstraling van het beeld te behouden.
Grote tentoonstelling over Artus Quellinus, de meester van levend marmer
‘Geef Amsterdam zijn stadhuis terug’
Het belang van het Binnenhof
Predikant van preekstoel af geschoten in Amsterdam (1755)
