Bevolkingsregister Diever uit 1942 gevonden in melkbus

Het Drents Archief ontving onlangs een oude melkbus met een wel heel bijzondere inhoud. In de bus werd een deel van het bevolkingsregister van het Drentse dorp Diever uit 1942 gevonden, dat destijds werd buitgemaakt en begraven door het verzet.

De melkbus met inhoud werd vorige week gevonden door Ferdi Wolthuis in de bossen bij het onderduikershol de Wigwam in het Drents-Friese Wold. Aanvankelijk dacht Wolthuis dat hij op een bom was gestuit. Maar nadat hij op internet het metalen deksel had opgezocht kwam hij erachter dat het een melkbus was. Vervolgens trof hij allerlei papieren aan. Wolthuis: “Ze waren half vergaan, maar ik zag er een datum van 1942 op staan en allerlei namen van mannen”. De melkbus, met inhoud, is in het najaar van ‘43 begraven, weet Jans Tabak van de Historische Vereniging:

“Dit moet het bevolkingsregister van Diever zijn rond oorlogstijd.”

Voor het verzet in Diever was het buitmaken van het bevolkingsregister van groot strategisch belang. Niet alleen voor de Jodenvervolging en het in kaart brengen van het verzet maakte de Duitse bezetter gebruik van het Nederlandse bevolkingsregister. Medio 1943 moesten jongemannen zich melden voor de tewerkstelling in Duitsland of bij het naburige vliegveld Havelte. Daarom werd vanuit het onderduikershol een overval op het gemeentehuis voorbereid.

- advertentie -

Drents Archief

Met medewerking van burgemeester Meyboom en een heldenrol van eerste ambtenaar Thijs Drupsteen – een jaar later gefusilleerd – werd het register in de nacht van 9 op 10 november buitgemaakt en begraven. Het bevolkingsregister is ondanks aandringen van de Duitsers in oorlogstijd nooit hersteld.

Bladzijden uit het bevolkingsregister uit Diever uit 1942 (Foto Drents Archief)
Bladzijden uit het bevolkingsregister uit Diever uit 1942 (Foto Drents Archief)
Wolthuis heeft zijn bijzondere vondst geschonken aan het Drents Archief in Assen. De vraag is echter of de documenten bewaard kunnen worden. Archivaris Egbert Brink:

“Ik weet niet of dit überhaupt geconserveerd kan worden na 75 jaar onder de grond. Op een paar bladzijden na lijkt de informatie uit het register reddeloos verloren.”

Het Drents Archief is wel van plan om de bijzondere vondst als postuum eerbetoon aan het verzet op film en foto voor het nageslacht vast te leggen.

Boek: De Tweede Wereldoorlog en het verzet

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

1001 vrouwen in de 20ste eeuw - Els Kloek Napoleon - De man achter de mythe (Adam Zamoyski) De rechtvaardigen - Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde (Jan Brokken) Reconquista - Miquel Bulnes Leonardo da Vinci - Sprekende gezichten De bokser - 
Het leven van Max Moszkowicz (Biografie) 80 jaar oorlog - Gijs van der Ham / NTR Het goede leven - Annegreet van Bergen Hitlers Derde Rijk in 100 voorwerpen - Roger Moorhouse De Zonnekoning - Glorie en schaduw van Lodewijk XIV (Johan Op de Beeck)
Gelijk naar geschiedenisboeken over: