Week van de koloniale geschiedenis

De eerste gifgasaanval van de Eerste Wereldoorlog

Op 31 januari 1915 vond de eerste grote gifgasaanval van de Eerste Wereldoorlog plaats. Niet aan het Westelijk Front, maar aan het oostelijke. Iets ten westen van Warschau bij het plaatsje Bolimow vuurden de Duitsers 18.000 gifgasgranaten af op het Russische leger.

De slag om Bolimow had echter niet de primeur. Die twijfelachtige eer ligt bij het Franse leger. Op 23 augustus 1914 bij Mülhausen (Mulhouse) in de Duitse Elzas zetten zij voor het eerst gifgas in. Ze deden dat op bescheiden schaal. Maar gas is vluchtig en een beetje gas is dus zo vervlogen. De Duitse soldaten merkten daarom niets van de Franse gasaanval.

Gas moet dus grootschalig worden ingezet wil het effect hebben. En dat deden de Duitsers bij Bolimow. Nu is gifgas een verzamelnaam. Wat het Duitse leger op de Russen afschoot waren artilleriegranaten gevuld met xylyl bromide. Klinkt giftig, is het ook, maar het is in wezen slechts traangas.

Slachtoffers van een aanval met gifgas
Slachtoffers van een gifgasaanval

De hooggespannen verwachting van generaal August von Mackensen, bevelhebber van het Duitse 9e Leger, kwam niet uit. Het was winter in Polen en men had niet bedacht dat het vloeibare xylyl bromide onder een bepaalde temperatuur niet verdampt en gas wordt, maar simpelweg als vloeistof op de grond valt. De eerste grote gasaanval van de Eerste Wereldoorlog was daarom geen succes.

- advertentie -

Chloorgas

Gasmasker uit de Eerste Wereldoorlog
Gasmasker uit de Eerste Wereldoorlog
De eerste wel succesvolle gasaanval zou op 22 april plaatsvinden bij Ieper. Daar lieten de Duitsers bij gunstige wind 150 ton dodelijk chloorgas ontsnappen uit 6000 gascilinders. Een enorme geelgroene gifwolk dreef vervolgens over de Franse loopgraven en deed de Fransen op de vlucht slaan. Er vielen honderden doden.

De door het succes verraste Duitsers boekten terreinwinst, maar verzuimden Ieper zelf te veroveren. Omdat het verrassingseffect weg was, bleef dit de enige tactisch succesvolle gasaanval uit de Eerste Wereldoorlog.

~ Edwin Ruis

Lees ook: Het Rode Kruis en het protest tegen de eerste gasoorlog

Gas warfare in the First World War

Oorspronkelijk gepubliceerd op 31 januari 2016

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

1001 vrouwen in de 20ste eeuw - Els Kloek Napoleon - De man achter de mythe (Adam Zamoyski) De rechtvaardigen - Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde (Jan Brokken) Reconquista - Miquel Bulnes Leonardo da Vinci - Sprekende gezichten De bokser - 
Het leven van Max Moszkowicz (Biografie) 80 jaar oorlog - Gijs van der Ham / NTR Het goede leven - Annegreet van Bergen Hitlers Derde Rijk in 100 voorwerpen - Roger Moorhouse De Zonnekoning - Glorie en schaduw van Lodewijk XIV (Johan Op de Beeck)
Gelijk naar geschiedenisboeken over: