Week van de koloniale geschiedenis

Jakov Dzjoegasjvili, de zoon van Jozef Stalin

Stalin trouwde in 1906 met Jekaterina (Kato) Svanidze. Het huwelijk duurde maar kort. Svanidze overleed al na een jaar. Ze liet niet alleen Jozef Stalin achter, maar ook een zoon: Yakov Dzjoegasjvili (1907-1943). Zijn relatie met Stalin was uitermate slecht. De latere dictator moest niets van zijn zoon hebben. Dzjoegasjvili stierf op 35-jarige leeftijd in een Duits gevangenkamp.

Jekaterina (Kato) Svanidze, Stalins eerste vrouw
Jekaterina (Kato) Svanidze, Stalins eerste vrouw
Jakov Dzjoegasjvili werd op 18 maart 1907 geboren. Kort na zijn geboorte liep moeder Jekaterina een vlektyfus-besmetting op. Ze overleed acht maanden later. Op haar begrafenis sprak Stalin:

“Dit schepsel wist mijn stenen hart zachter te maken, maar ze is gestorven en met haar stierven mijn laatste warme gevoelens voor het mensdom.”

Warme gevoelens koesterde Stalin ook niet voor zijn jonge zoon. De relatie tussen de twee was dramatisch. Volgens zijn biografen kleineerde en minachtte Stalin zijn zoon.

Verraad?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende Jakov Dzjoegasjvili in het Rode Leger. Als commandant werd hij in juli 1941 gevangen genomen door de nazi’s. Volgens een hardnekkig anekdote probeerden de nazi’s Stalin’s zoon te ruilen tegen veldmaarschalk Friedrich von Paulus, die in de slag bij Stalingrad gevangen was genomen.

- advertentie -

Stalin zou dit aanbod hebben afgewezen met de kille woorden:

“…een luitenant is niet evenveel waard als een generaal”.

Jakov Dzjoegasjvili
Jakov Dzjoegasjvili
Hard bewijs voor dit verhaal ontbreekt echter.

Wel duidelijk is dat Stalin vermoedde dat zijn zoon hem in gevangenschap verraden had. De dictator veroordeelde sowieso iedereen die levend in Duitse handen viel als een landverrader. Stalin liet om die reden zelfs Jakov’s vrouw arresteren. Jakov bleek zijn vader in werkelijkheid echter helemaal niet te hebben verraden. Op 14 april 1943 pleegde hij in concentratiekamp Sachenhausen zelfmoord, zonder iets te hebben prijsgegeven.

Lees ook: Jozef Stalin (1878-1953) – Communistisch dictator
Boek: Stalins jeugdjaren – Van rebel tot rode tsaar

Bronnen

– Stalins jeugdjaren: van rebel tot rode tsaar – Simon Sebag Montefiore
– Stalin, de biografie – Oleg Chlevnjoek
– https://www.nrc.nl/nieuws/1999/01/13/stalin-herrijst-uit-graf-nu-ook-in-rusland-7430726-a183811

Bekijk ook onze uitgebreide onderwerpenlijst of het personenregister

1001 vrouwen in de 20ste eeuw - Els Kloek Napoleon - De man achter de mythe (Adam Zamoyski) De rechtvaardigen - Hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde (Jan Brokken) Reconquista - Miquel Bulnes Leonardo da Vinci - Sprekende gezichten De bokser - 
Het leven van Max Moszkowicz (Biografie) 80 jaar oorlog - Gijs van der Ham / NTR Het goede leven - Annegreet van Bergen Hitlers Derde Rijk in 100 voorwerpen - Roger Moorhouse De Zonnekoning - Glorie en schaduw van Lodewijk XIV (Johan Op de Beeck)
Gelijk naar geschiedenisboeken over: