Malle Babbe heette in werkelijkheid Barbara Claes

Het bekende zeventiende-eeuwse schilderij Malle Babbe van Frans Hals toont een oudere, lachende vrouw met een bierkroes in haar hand. Lange tijd was haar identiteit onbekend. Onderzoek in het Noord-Hollands Archief wees in 2013 uit dat de vrouw op het schilderij Barbara Claes heette.

Het werk van Frans Hals werd later ook wel aangeduid met titels als Hille Bobbe en Heks van Haarlem. De geportretteerde vrouw was opgenomen in het zogenoemde ‘arbeidshuis’ van Haarlem, onderdeel van het Dolhuys-complex, een instelling voor personen die als krankzinnig of onmaatschappelijk werden beschouwd. Ook een zoon van de schilder, Pieter Hals, verbleef daar enige tijd. Archiefonderzoek bracht zijn opnamegegevens aan het licht, evenals die van Barbara Claes.

Volgens onderzoeker Floris Mulder werd Barbara Claes in 1646 in het arbeidshuis opgenomen. Waarschijnlijk leed zij aan cretinisme, een aangeboren schildklieraandoening die destijds kon leiden tot dwerggroei en verstandelijke beperkingen. Veel meer is er niet van haar bekend. Ze overleed in 1663. Hoe oud ze toen was, is onbekend.

Twee versies én schilderijen

De figuur Malle Babbe kreeg in de jaren zeventig bredere bekendheid door het gelijknamige lied van Rob de Nijs uit 1975. Dit nummer, met muziek van Boudewijn de Groot en tekst van Lennaert Nijgh, was oorspronkelijk geschreven voor Adèle Bloemendaal, die het al in 1970 opnam. In beide versies wordt Malle Babbe neergezet als een prostituee. Bijzonder om te vermelden is nog dat tekstschrijver Lennaert Nijgh een vrouw op een ander portret van Frans Hals, het schilderij Zigeunermeisje, abusievelijk aanzag voor Malle Babbe, en bij het schrijven deze vrouw dus voor ogen had…