Lady Nancy Astor, de eerste vrouw in het Britse parlement

Lady Nancy Astor (1879-1964) ging in 1919 als eerste vrouw het Britse parlement in. De Amerikaanse politica werd bekend door haar felle debatstijl en de scherpe woordenwisselingen met Winston Churchill.

Astor werd geboren in Virginia en verhuisde in 1906 naar Engeland na haar huwelijk met Waldorf Astor. Toen haar man in 1919 zijn zetel in het Lagerhuis moest opgeven vanwege zijn opvolging als Viscount Astor, werd zij als Unionist-kandidaat in zijn plaats gekozen. Tot 1945 bleef ze lid van het Lagerhuis. Ze werd bij elke verkiezing overtuigend herkozen, waardoor ze ruim vijfentwintig jaar een vaste factor bleef in het Britse parlement. Haar ruzies met Winston Churchill zijn beroemd.

Gif in de thee

Nancy Astor had het vaak niet erg op Winston Churchill en zou tijdens een debat eens tegen hem gezegd hebben: “Als ik uw vrouw was, zou ik gif in uw thee doen!” Churchill bewees echter onmiddellijk rap van tong te zijn en antwoordde:

Als ik uw man was, zou ik het opdrinken!

De iconische anekdote wordt vaak aan Astor en Churchill toegeschreven en maakt deel uit van het Britse collectieve geheugen, maar de precieze herkomst staat niet vast. Volgens sommige onderzoekers speelde het gesprek zich in werkelijkheid af tussen Astor en staatsman F.E. Smith, of ging het om een oudere grap die Churchill later hergebruikte.

Dat het geregeld niet boterde tussen Churchill en Astor staat echter wel vast. De politica was verbaal zeer bekwaam en pareerde de premier meer dan eens. Toen Astor haar zetel in het Lagerhuis innam, maakte Churchill overduidelijk dat hij vond dat vrouwen daar niet op hun plek waren. Hij zei:

Ik vind het binnendringen van een vrouw in de House of Commons even gênant als wanneer ze plotseling mijn badkamer zou binnenkomen terwijl ik niets had om me mee te verdedigen, zelfs geen spons.

De politica reageerde daarop gevat met de opmerking:

Winston, je bent niet mooi genoeg om je over zoiets zorgen te maken.

Tijdens haar maiden speech in het Lagerhuis pleitte Astor ervoor de verkoop van alcohol aan banden te leggen. Dit leverde haar al snel het verwijt op dat ze een voorstandster van algehele drooglegging zou zijn, wat ze zelf ontkende. In de jaren hierna speelde de politica een belangrijke rol bij sociale wetgeving. Zo voerde ze campagne voor een progressiever onderwijsbeleid en wist ze in 1923 een wet door het Lagerhuis te krijgen die de verkoop van alcohol aan jongeren onder de achttien jaar verbood. Daarnaast zette ze zich in voor betere arbeidsvoorwaarden in onderbetaalde sectoren via de uitbreiding van de Trade Boards Acts.

Jozef Stalin

In de jaren dertig van de vorige eeuw bracht ze, samen met haar echtgenoot en de Ierse socialist en schrijver George Bernard Shaw, een bezoek aan Moskou. Tijdens een persoonlijk onderhoud met Sovjet-leider Jozef Stalin zou Astor toen gevraagd hebben waarom Stalin zoveel mensen had afgeslacht. Hoe de dictator hierop reageerde is niet helemaal duidelijk. Volgens een lezing gaf Stalin een ontwijkend antwoord. Volgens een andere zei hij dat dit nodig was om een communistische staat op te bouwen.

Cliveden

Buiten het parlement speelde Astor eveneens een opvallende rol. In het landhuis Cliveden, een buitenverblijf van haar familie, ontving ze politici, schrijvers en diplomaten. De kring die hier ontstond werd al snel bekend als de ‘Cliveden set’. Vanaf de jaren dertig kreeg de kring een omstreden reputatie, mede door de ontvangst van Charles Lindbergh, die bekendstond om zijn sympathie voor nazi-Duitsland.

Nancy Astor trok zich na de oorlog geleidelijk terug uit het publieke leven en overleed in 1964 op vierentachtigjarige leeftijd. Volgens de overlevering werd de oud-politica kort voor haar dood wakker en zag haar familie rond het bed staan. Ze keek hen aan en vroeg aan haar zoon:

Jakie, is it my birthday or am I dying? (Is het mijn verjaardag, of ben ik aan het sterven?)

Bronnen