In Vlaardingen is deze maand een bijzondere aanwinst toegevoegd aan de collectie van het Streekmuseum Jan Anderson: een schaar waarmee tijdens de Tweede Wereldoorlog Joodse onderduikers werden geknipt.
Het object is direct verbonden met het onderduiknetwerk rond Gerrit Don, woonachtig aan de Hofsingel, die in de oorlogsjaren optrad als coördinator van Joodse onderduikers in Vlaardingen.
Don en zijn vrouw Wilhelmina Johanna Don-Uitenbroek, geboren op 25 augustus 1890, boden zelf onderdak aan twee Joodse jongens. Daarnaast verzorgde Gerrit Don boodschappen voor vele ondergedoken Joden in de omgeving. Hij werkte bij de Levers Zeepfabriek, net als Machiel Rijgrok en zijn vrouw Gré, die aan de Holyweg woonden en eveneens onderduikers in huis hadden. Hier verbleef onder meer de uit Rotterdam afkomstige arts David Hausdorff samen met de familie Van Dijk.
Een terugkerende taak in het onderduikleven was het maandelijks knippen van de haren van onderduikers. Wilhelmina Don-Uitenbroek nam dit werk op zich en gebruikte hiervoor de schaar die nu in het museum is beland. Volgens overlevering werden in het huisje aan de Holyweg maandelijks acht onderduikers geknipt.
Borduurwerk
De schaar werd veertig jaar geleden aan het Streekmuseum beloofd, maar is pas recent daadwerkelijk toegevoegd aan de collectie van het museum. Na het overlijden van Gerrit Don kwam het object eerst bij zijn zoon John Don terecht en vervolgens bij diens dochter Willy Don, rechter in Den Haag. Begin december 2025 is de schaar alsnog officieel overgedragen aan het museum.
Naast de schaar ontving het museum ook een eigen gemaakte voorstelling van het schip Oranje, dat tijdens de oorlog in de huiskamer van de familie Don hing en een borduurwerk dat is vervaardigd in de barre winter van 1944-1945. De voorwerpen zijn vanaf nu te bezichtigen in het streekmuseum.
Onderduiken in Amsterdam
Het Verscholen Dorp in Vierhouten – Onderduiken op de Veluwe
Lang haar: ook voor mannen!
19 maanden onderduiken in ondergronds hol
Artis in oorlogstijd – onderduiken in de dierentuin
Joodse zusjes in onderduik: ‘Soms kwamen we elkaar bij toeval tegen, maar dan mochten we niets laten merken’