Romeinse kade in de Maas bij Cuijk wordt opgegraven

Onderwaterarcheologen gaan de komende tijd de restanten van een Romeinse kade of steiger uit de vierde eeuw opgraven en onderzoeken. Het onderzoek, dat tot eind oktober 2025 duurt, wordt uitgevoerd door een team van onderwaterarcheologen en materiaalspecialisten en is straks live te volgen via een livestream.

Het gaat om een zone van circa 7 bij 40 meter met houten palen die waarschijnlijk deel uitmaakten van een havenachtige constructie nabij het laat-Romeinse castellum van Ceuclum (de Romeinse naam voor Cuijk). Tussen de palen is eerder een afzettingslaag aangetroffen met uiteenlopende Romeinse vondsten, waaronder aardewerk, metaal, glas, natuursteen, leer en andere organische materialen. De resten maken deel uit van een groter archeologisch rijksmonument dat ook funderingen van een Romeinse brug bevat. Die brugresten worden nu niet onderzocht.

Wat de vindplaats volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) extra bijzonder maakt, is dat deze direct onder de waterlijn ligt. De organische resten zijn hierdoor relatief goed bewaard gebleven. Van militaire vindplaatsen met bijbehorende havenconstructies uit deze periode is in Nederland nog vrij weinig bekend, waardoor de verwachtingen in Cuijk extra hooggespannen zijn.

Aanleiding voor het huidige onderzoek is de verslechterde staat van het erfgoed. De vindplaats werd in 2006 al afgedekt om erosie te voorkomen, maar die maatregel biedt inmiddels onvoldoende bescherming. De schroeven van aanmerende schepen en de stroming van de Maas veroorzaken schade aan de vindplaats. Hierdoor is het volgens de RCE niet langer haalbaar om de resten in de bodem (in situ) te behouden, wat in principe altijd het uitgangspunt is bij archeologische rijksmonumenten. Om die reden is nu dus besloten de archeologische informatie veilig te stellen, voordat deze verloren gaat.

Stofzuiger

Voorafgaand aan de opgraving zijn bodemmonsters genomen en is de omvang van de vindplaats in kaart gebracht. De komende tijd worden de opgravingsvakken onder water systematisch onderzocht. Grote voorwerpen worden voorzichtig naar de oppervlakte gebracht en vervolgens zal de resterende grondlaag met een soort onderwaterstofzuiger omhoog gezogen worden. De opgezogen materialen worden aan boord vervolgens gezeefd en onderzocht. Ook de houten palen worden gelicht en nader bestudeerd. Vrijwillige sportduikers van Mergor in Mosam, die het terrein al jarenlang monitoren, nemen actief deel aan het project.

De opgraving in Cuijk sluit aan bij het bredere beleid van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor maritieme archeologie. In een Kamerbrief van 3 juni 2025 werd het belang van onderzoek naar erfgoed onder water opnieuw benadrukt. De inzet is gericht op het toegankelijk maken van maritiem erfgoed voor publiek en wetenschap. De opgraving bij Cuijk dient daarbij als voorbeeldproject.

Het onderzoek is mede gefinancierd door de gemeente Land van Cuijk. Via een livestream en vlogserie kunnen belangstellenden het project vanaf 22 september op de voet volgen.