Op een straathoek in het oude centrum van Sarajevo, pal voor het Sarajevo museum 1878-1918, staat een opvallende toeristische attractie. Niet zomaar een auto, maar een voertuig dat lijkt te zijn weggelopen uit een andere tijd. Het is een glanzend zwarte Gräf & Stift Double Phaeton – een exacte replica van het voertuig waarin aartshertog Frans Ferdinand, de troonopvolger van het Oostenrijks-Hongaars rijk en zijn vrouw Sophie op 28 juni 1914 werden doodgeschoten. Een gebeurtenis die de aanleiding vormde voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.
Men zou verwachten dat zo’n bijzondere replica in een museum thuishoort. Maar niets is minder waar. De auto staat gewoon geparkeerd tussen passerende toeristen en omringende cafés. Bij velen trekt hij direct de aandacht. Op de voorruit hangt een eenvoudig bordje met de tekst ‘City tour’. En inderdaad: wie ’s avonds langsloopt, treft naast de auto zijn trotse bouwer en bestuurder – Edo Kapetanovic.
Edo Kapetanovic staat rustig bij zijn unieke voertuig en wacht op belangstellenden. Zodra hij geïnteresseerde blikken ziet, knoopt hij een gesprek aan in een mengeling van gebrekkig Engels en Bosnisch. Voor 20 euro per persoon biedt hij een rit van een uur aan door het centrum van Sarajevo, waarbij hij zijn passagiers onderweg vertelt over de rijke en roerige geschiedenis van de stad. Terwijl Edo in zijn beste Engels zijn liefde voor Sarajevo deelt, bromt de motor gemoedelijk mee.
Passie
Kapetanovic is geen historicus, ingenieur of professioneel restaurateur, maar verdiept zich wel al jaren met veel toewijding in de geschiedenis van zijn stad. Zijn fascinatie begon met een kartonnen replica van de auto, die jarenlang bij het museum stond opgesteld. Maar dat karton voelde niet goed, vond hij. Het deed geen recht aan de historische waarde van het object.
In 2014, precies honderd jaar na de aanslag op de kroonprins, besloot Edo een replica van de auto te bouwen. Een rijdend exemplaar. In slechts drie maanden bracht hij zijn project tot leven. Met behulp van motoronderdelen van een oude Land Rover wist hij de replica aan de praat te krijgen.
De replica, die hij ‘Ferdinand’ noemt, heeft inmiddels een iconische status verworven in Sarajevo. Kapetanovic kreeg al talloze aanbiedingen om de auto te verkopen, maar hij sloeg ze allemaal af. Voor hem heeft de wagen geen commerciële waarde. Het is een eerbetoon aan zijn stad, zijn manier om de geschiedenis van Sarajevo levend te houden. Een tastbare herinnering aan een moment dat de wereldgeschiedenis veranderde.
“Franz Ferdinand, Der Angriff”
Gavrilo Princip en het begin van de Eerste Wereldoorlog
De angst voor een wereldoorlog begon al in 1848
Keizer Wilhelm II en de Brits-Duitse controverse over de opbouw van de Duitse oorlogsvloot
Maaltijdverstrekking aan Belgische burgervluchtelingen
Terugkeer ongewenst