Bij archeologisch onderzoek in Zutphen zijn resten gevonden van een schans en een legerkamp uit de Tachtigjarige Oorlog. De vondsten dateren vermoedelijk uit 1584 en houden verband met het beleg van Zutphen, waarbij Staatse troepen tevergeefs probeerden een Spaanse schans aan de overzijde van de IJssel in te nemen.
Tussen 1572 en 1591 vormde Zutphen het strijdtoneel tussen Spaanse en Staatse troepen die de stad afwisselend in handen hadden. Najaar 1583 veroverden de Spanjaarden de stad waarna ze een grote schans op de andere oever van de IJssel bouwden. Van daaruit ondernamen ze vervolgens verschillende plundertochten richting de Veluwe. Om hier een einde aan te maken, bouwden de Staatse troepen onder leiding van Filips van Hohenlohe in mei 1584 een grote schans. Deze maakte onderdeel uit van een belegeringslinie die in een halve cirkel rond de Spaanse schans liep.
Ondanks meerdere aanvallen bleef de Spaanse schans door een gebrek aan manschappen echter in vijandelijke handen. Willem van Oranje schreef nog een brief aan Van Hohenlohe waarin hij versterkingen aankondigde, maar kort daarna werd hij op 10 juli 1584 vermoord. Het beleg werd daarop opgeheven, waarna de Spanjaarden de Staatse linie met de grond gelijk maakten.
De onlangs blootgelegde schans ligt bij de Vliegendijk in De Hoven Noord en maakt onderdeel uit van de buitenste Staatse verdedigingslinie. De schans ligt voor het grootste deel onder een aantal volkstuinen. Tijdens een proefsleuvenonderzoek is een deel van een gracht aangesneden. Erfgoed Zutphen:
De contouren zijn als subtiele hoogteverschillen tot op de dag van vandaag nog zichtbaar in het landschap. Het gaat om een kleine vierkante schans met op de hoekpunten een klein bastion.
In hetzelfde gebied zijn ook sporen gevonden van een laat zestiende-eeuws legerkamp, vermoedelijk eveneens uit 1584. het kan echter ook zijn dat het hier gaat om resten van het beleg van Zutphen in 1586 door Robert Dudley, de graaf van Leicester.
Gebruiksvoorwerpen
Van tijdelijke kampementen blijven doorgaans weinig sporen achter, maar in dit geval zijn bij het proefsleuvenonderzoek onder meer haardplaatsen, kuilen met afval en gebruiksvoorwerpen teruggevonden. Onder de vondsten bevinden zich onder meer musketkogels, een kruitmaat, een piek (lans), aardewerken kookpotten, steengoed kannen, slachtafval, messen en munten uit de jaren 1574-1579. Tot de meest bijzondere objecten behoren een zonnewijzer van leisteen en twee ivoren luizenkammen.
Het archeologisch onderzoek wordt in september voortgezet. Omdat een deel van de schans zich bevindt op terrein zonder bouwplannen, blijft deze naar verwachting in de bodem behouden.
Het rampjaar van Zutphen (1572)
De Hooiplukkers – Een mislukte Spaanse list in Lochem (1590)
Markestelsel en markerecht
Booswichtenbrief, ca. 1500