Er blijft teveel aan de maat en de strijkstok hangen

Dagelijks worden er zegswijzen en uitdrukkingen gebruikt waarvan de oorspronkelijke betekenis onbekend is. Wie denkt er bij “iemand in de luren leggen” nog aan de doeken, waarin kinderen met Engelse ziekte werden gewikkeld om het kromtrekken van armen en benen tegen te gaan?

Veel uitdrukkingen die ontleend zijn aan dergelijke voorwerpen kan men tegenwoordig alleen nog in musea bekijken. In de nieuwe rubriek Taalmuseum worden historische gebruiksvoorwerpen en praktijken gekoppeld aan Nederlandse uitdrukkingen en zegswijzen.

Er blijft teveel aan de maat en de strijkstok hangen

De Strijkstok - © Henk Boudewijns
De Strijkstok – © Henk Boudewijns
Betekenis: Er gaat teveel geld verloren aan onkosten voor tussenpersonen en lang niet al het geld komt ten goede aan wie er recht op heeft.

Verklaring: De maat is het vat waarin het koren ter verkoop gemeten werd: het halfmutsvat. Het was een strooien, houten of gietijzeren vat in de vorm van een lage cilinder, zonder oren, maar in het bovenblad een dwarslat, die in het midden van de bodem is verbonden door middel van een staafje. De strijkstok is de strekel waarmee de maat gladgestreken werd.

- advertentie -

Er bleef echter wel eens een beetje graan aan de strijkstok hangen als het ronde stokje waarmee het bovenvlak van het graan werd glad gestreken een beetje vochtig was gemaakt. Dit gaf dan de koper de gelegenheid iets van het gewicht en dus van de prijs af te dingen.

~ Girbe Buis

Johannes Jelgerhuis, Het Aalmoezeniers-weeshuis, gezien vanaf de Prinsengracht over de verbindingsbrug van de Leidsegracht, 1824
Het tafereel op het schilderijtje uit 1824 van Jelgerhuis lijkt vredig. Kinderen…
Aan een Zuiderzeedijk - David Schulman (Geheugen van Nederland)
In het eerste deel van deze reeks over de geschiedenis van de…

Dit atikel is afkomstig van online geschiedenismagazine www.historiek.net

Meer van dit soort berichten? Like ons dan!

Gelijk naar geschiedenisboeken over:
Ook adverteren op Historiek?
Goede keus! Klik hier