Tag: Taalmuseum

Taalmuseum - Historische taalweetjes op Historiek
In de nieuwe rubriek Taalmuseum worden historische gebruiksvoorwerpen en praktijken gekoppeld aan Nederlandse uitdrukkingen en zegswijzen. De rubriek wordt verzorgd door Girbe Buist.

Zie ook onze pagina: Historische uitdrukkingen

Laatste artikelen:

Gezegdes en uitdrukkingen uit de scheepvaart

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/gezegdes-en-uitdrukkingen-uit-de-scheepvaart/58445/"></div>In ons dagelijks taalgebruik gebruiken wij veelvuldig gezegdes en uitdrukkingen die aan scheepsonderdelen zijn ontleend. <!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/gezegdes-en-uitdrukkingen-uit-de-scheepvaart/58445/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Pechvogel

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/pechvogel/58414/"></div>De pechvogel is een pop in de vorm van een vogel, die vroeger gebruikt werd als strafmiddel in het onderwijs. Deze pop was gevuld met zaagsel of erwten.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/pechvogel/58414/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Dat gaat hem boven de pet

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/dat-gaat-hem-boven-de-pet/57418/"></div>Vermoedelijk wordt de pet op iemands hoofd hier vereenzelvigd met de hersens in iemands hoofd omdat ze zo in elkaars onmiddellijke nabijheid vertoeven.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/dat-gaat-hem-boven-de-pet/57418/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Iets met de vliegende schietspoel doen

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iets-met-de-vliegende-schietspoel-doen/56902/"></div>Aanvankelijk moest de wever de spoel of klos telkens rechts en links met de hand vatten en voortdrijven. Later werd de spoel met een schietspoel voortgejaagd.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iets-met-de-vliegende-schietspoel-doen/56902/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Iemand op de pijnbank leggen

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iemand-op-de-pijnbank-leggen/56151/"></div>De uitdrukking 'iemand op de pijnbank leggen' verwijst naar het gebruik van de pijnbank, om door middel van lichaamsfolteringen uit beschuldigden bekentenissen te persen.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iemand-op-de-pijnbank-leggen/56151/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

De kolder in de kop hebben

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/de-kolder-in-de-kop-hebben/55840/"></div>Met de kolder in de kop hebben wordt bedoeld dat iemand een dwaze bui heeft.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/de-kolder-in-de-kop-hebben/55840/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Iets in zijn schild voeren

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iets-in-zijn-schild-voeren/55117/"></div>Een geheim of stiekem plannetje hebben.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iets-in-zijn-schild-voeren/55117/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Er blijft teveel aan de maat en de strijkstok hangen

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/aan-de-strijkstok-hangen/54788/"></div>Er gaat teveel geld verloren aan onkosten voor tussenpersonen en lang niet al het geld komt ten goede aan wie er recht op heeft. <!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/aan-de-strijkstok-hangen/54788/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

In zijn lobbe zijn

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/in-zijn-lobbe-zijn/54529/"></div>De kraag was in de zeventiende eeuw het meest markante onderdeel van het kostuum. Aanvankelijk werd in Nederland de in de tweede helft van de zestiende eeuw uit Spanje overgebrachte, kleine, ronde, stijf gestreken plooi- of lubbenkraag gedragen.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/in-zijn-lobbe-zijn/54529/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Iemand of iets aan de kaak stellen

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iemand-of-iets-aan-de-kaak-stellen/54323/"></div>Voor de Franse Revolutie was de kaak of schandpaal de meest verbreide erestraf. Hierbij werd de veroordeelde tijdens de marktdagen vastgeklonken aan een paal of zuil om zo door de voorbijgangers bespot te worden. <!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/iemand-of-iets-aan-de-kaak-stellen/54323/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Zijn sporen verdiend hebben

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/zijn-sporen-verdiend-hebben/54030/"></div>Deze uitdrukking is ontleend aan de riddertijd. Werd een man tot ridder geslagen, dan ontving hij bij deze ceremonie een gordel en een paar vergulde sporen. <!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/zijn-sporen-verdiend-hebben/54030/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

De plaat poetsen

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/de-plaat-poetsen/53758/"></div>Deze uitdrukking betekent oorspronkelijk deserteren. Wie zich van de groep verwijderde met het voorwendsel de kolfplaat van zijn musket te gaan poetsen en daarna niet meer opdook was gedeserteerd. <!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/de-plaat-poetsen/53758/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Van streek zijn

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/van-streek-zijn/53628/"></div>Deze uitdrukking is ontleend aan de windstreken op een kompas, een zeevaartinstrument dat het magnetisch noorden aangeeft door middel van een kompasnaald. De naald draait over of met een kompasroos, waarop de windstreken zijn aangegeven.<!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/van-streek-zijn/53628/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->

Alle gekheid op een stokje

<div class="at-above-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/alle-gekheid-op-een-stokje/53458/"></div>Het stokje is de gekstok of marot van de nar, die in de middeleeuwen en de renaissance aan alle hoven zijn vaste plaats had. <!-- AddThis Advanced Settings above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings below via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons above via filter on wp_trim_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons below via filter on wp_trim_excerpt --><div class="at-below-post-arch-page addthis_tool" data-url="https://historiek.net/alle-gekheid-op-een-stokje/53458/"></div><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on wp_trim_excerpt -->