De Dionne-vijfling: uitgebuit als toeristische attractie

Het gebeurt niet vaak dat er vijflingen geboren worden. In 1934 was het dan ook wereldnieuws toen bekend werd dat op 28 mei van dat jaar in het Canadese dorpje Corbeil vijf babymeisjes werden geboren. Hun moeder, Elzire Dionne, had een tweeling verwacht, maar bleek uiteindelijk dus het leven te geven aan vijf meisjes: de Dionne-vijfling.

Hoewel de meisjes (Annette, Cécile, Émilie, Marie en Yvonne) twee maanden te vroeg werden geboren, overleefden ze allemaal hun kindertijd. Het was daarmee het eerste gedocumenteerde geval van een eeneiige vijfling die de kindertijd overleefde. Tot zover het goede nieuws, want wat volgde was tamelijk tragisch.

In het gezin van Oliva en Elzire Dionne was het voor de spectaculaire geboorte van de vijfling al redelijk druk: er liepen al vijf andere kinderen rond. Nadat de kranten vol hadden gestaan met berichten over de nieuwe baby’s, werden hun ouders bestookt door commerciële partijen die probeerden geld te verdienen aan de populariteit van de vijfling. Vader Oliva, die de kost verdiende als houthakker, besloot op veel aanbiedingen in te gaan en al snel verschenen zijn dochters op allerhande foto’s en in advertenties; ook werden er bijvoorbeeld Dionne-poppen op de markt gebracht.

Commercieel circus

De meisjes werden zo het middelpunt van een commercieel circus en ingezet voor allerlei publieke optredens. Toen hun vader vergevorderde plannen had om de vijfling tentoon te stellen voor commerciële doeleinden — terwijl de meisjes nog maar vier maanden oud waren — greep de staat Ontario in. De ouders hadden de voogdij toen al tijdelijk overgedragen aan het Rode Kruis, dat toezag op de medische zorg en bescherming van de meisjes.

Niet lang daarna nam Ontario via wetgeving de volledige voogdij over, naar eigen zeggen om verdere exploitatie te voorkomen. Opmerkelijk genoeg zette diezelfde overheid de zussen vervolgens zélf in als toeristische attractie. Volgens latere schattingen verdiende de provincie Ontario met de exploitatie van de vijfling honderden miljoenen dollars; alleen al tijdens de jaren in de Dafoe Nursery zou het om circa 500 miljoen Canadese dollar zijn gegaan.

Er werd zelfs een speciaal observatiehuis gebouwd waar duizenden bezoekers per dag tegen betaling een glimp van de meisjes konden opvangen. Een dubieuze rol was daarbij weggelegd voor dokter Allan Roy Dafoe, de arts die de meisjes ter wereld had gebracht. Aanvankelijk gold hij als de redder van de vijfling, maar hij groeide al snel uit tot een centrale figuur in het publieke spektakel rond de meisjes. Hij werd medeverantwoordelijk voor hun dagelijkse verzorging, was betrokken bij talloze commerciële deals en zorgde ervoor dat hij zelf ook goed aan de optredens verdiende.

Miljoenen bezoekers

Het observatiehuis waar de meisjes verbleven, de Dafoe Nursery, werd gebouwd in opdracht van de overheid en bevond zich tegenover hun geboortehuis. De meisjes werden hier ingezet als een soort toeristische attractie. Dagelijks kwamen er zo’n drieduizend bezoekers naar het huis, dat tussen 1936 en 1943 volgens schattingen door circa drie miljoen mensen zou zijn bezocht.

De vijfling verscheen in deze jaren ook op het witte doek. Ze speelden zichzelf in drie Hollywoodfilms: The Country Doctor (1936), Reunion (1936) en Five of a Kind (1938). In deze grotendeels fictieve films traden ze op als de zogenaamde Wyatt-vijfling. Daarnaast verschenen de meisjes in nieuwsjournaals, reclames en een korte documentaire, die zelfs een Oscar-nominatie ontving. Hun beeltenis werd in deze jaren op grote schaal commercieel ingezet: van advertenties voor producten als ontbijtgranen en zeep tot uiteenlopende consumptiegoederen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden zelfs vijf Amerikaanse vrachtschepen naar de zussen vernoemd.

In 1943 kregen de ouders Dionne de ouderlijke macht weer terug en keerden de vijf meisjes terug naar huis. Hun thuiskomst verliep allesbehalve harmonieus: de meisjes kregen te maken met een kille sfeer en ontvingen weinig genegenheid. In de jaren negentig betichtten drie van de nog levende meisjes hun vader bovendien seksueel misbruik. Vader Oliva was toen al geruime tijd dood, van een veroordeling kwam het dus nooit.

Op achttienjarige leeftijd verlieten de meisjes hun ouders, waarna er nog maar weinig contact met hen was. Drie van de meisjes trouwden en kregen kinderen. Émilie overleed op twintigjarige leeftijd nadat ze tijdens haar kloosteropleiding een epileptische aanval kreeg. Marie en Yvonne overleden respectievelijk in 1970 en 2001. Cécile overleed in 2025 op 91-jarige leeftijd. Haar zus Annette, de laatste nog levende van de Dionne-vijfling, overleed op kerstavond 2025, eveneens 91 jaar oud.

Schadevergoeding

In 1998 kregen de drie toen nog levende zussen een schadevergoeding van 4 miljoen Canadese dollar van de overheid van Ontario. De premier van Ontario bood toen ook zijn excuses aan voor de manier waarop de overheid hen in hun jeugd had behandeld. Hij erkende dat de zussen slachtoffer waren geworden van systematische uitbuiting.

De zussen schreven twee boeken over hun leven: We Were Five (1964) en Family Secrets: The Dionne Quintuplets’ Autobiography (1994), waarin ze openhartig schrijven over hun jonge jaren en exploitatie.

Bronnen