Een bijzonder vliegtuig uit de Nederlandse luchtvaartgeschiedenis keert later deze maand na 85 jaar terug naar ons land. Het gaat om een originele Fokker D.VII, een jachtvliegtuig uit de Eerste Wereldoorlog dat tussen de wereldoorlogen in gebruik was bij de Nederlandse Marineluchtvaartdienst.
Het toestel verdween tijdens de Tweede Wereldoorlog spoorloos, vermoedelijk richting Duitsland. Op 26 september wordt het vliegtuig officieel gepresenteerd in het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg.
Schuur in Beieren
De Fokker D.VII werd tijdens de Eerste Wereldoorlog ontworpen voor het Duitse leger, maar ook Nederland beschikte na de oorlog over een aanzienlijke vloot. In 1919 kocht Nederland meer dan honderd van deze vliegtuigen aan voor defensiedoeleinden. Een van die toestellen, met de registratie D-28, werd voor de oorlog gebruikt door de Marineluchtvaartdienst.
Duidelijk is dat het toestel zich in mei 1940 nog in Nederland bevond, maar daarna ontbrak ieder spoor. Vermoed wordt dat het vliegtuig in Duitse handen kwam en mogelijk was bedoeld voor het Luftfahrtmuseum dat Hermann Göring voor ogen had. Pas eind 1945 dook het toestel weer op, in een schuur in het Beierse Vilsbiburg, waar Amerikaanse troepen van de MFAA, ook wel bekend als de Monuments Men, het vliegtuig aantroffen. Zij gaven het in beheer aan het Deutsches Museum in München, zonder te weten dat het om een Nederlands toestel ging.
Herkenning en restauratie
In 1980 kwamen bij restauratiewerkzaamheden in Duitsland Nederlandse kenmerken aan het licht, zoals de roundel (het nationale herkenningsteken) en een registratiecode. Recente onderzoeken, onder meer met infraroodreflectografie, thermografie en röntgentechniek, bevestigen de Nederlandse herkomst, maar kunnen de exacte identiteit niet met zekerheid vaststellen.
Metalen plaatjes met het opschrift “D-28” zijn wel aangetroffen, maar worden juridisch gezien niet als sluitend bewijs beschouwd omdat het verwisselbare onderdelen betreft.
Hoewel er geen sluitend juridisch bewijs is voor de herkomst van het vliegtuig, is besloten dat het toestel voorlopig voor vijf jaar terugkeert naar Nederland. Het Nationaal Militair Museum stelt het vliegtuig in deze periode tentoon en probeert samen met Duitse onderzoekers alsnog de precieze herkomst en de oorlogsgeschiedenis van het toestel te achterhalen.
De terugkeer van het vliegtuig is volgens het museum bijzonder omdat er wereldwijd nog maar weinig originele Fokker D.VII-toestellen bewaard zijn.
Video over het (onderzoek naar het) vliegtuig
Anthony Fokker (1890-1939)
Ridders van de lucht: jachtvliegers in de Eerste Wereldoorlog
Manfred von Richthofen – Het verhaal van De Rode Baron
Eerste overtocht van de zuidelijke Atlantische Oceaan met een watervliegtuig (1922)
Chuck Yeager: de eerste piloot die de geluidsbarrière doorbrak
Mayday – Betekenis en herkomst