De Nederlandse taal kent verschillende woorden die oorspronkelijk afkomstig zijn uit het Duits. Ook zijn er uitdrukkingen die we van de buren hebben ‘geleend’. Een mooi voorbeeld is “dat is gefundenes Fressen”.
Letterlijk betekent dit: “dat is gevonden eten”. Het gaat dan dus om voedsel dat men in de schoot geworpen krijgt. De vinder heeft er geen enkele moeite voor gedaan. Ook de Nederlandse variant ‘gevonden vreten’ komt overigens geregeld voor.
In spreekwoordelijke zin slaat ‘gefundenes Fressen’ op zaken die goed uitkomen en vaak onverwachts en zonder (veel) inspanning binnengehaald kunnen worden. Het zijn echte buitenkansjes. Uitgelezen mogelijkheid dus die men maar beter niet voorbij kan laten gaan. De coach van een voetbalploeg kan bijvoorbeeld voor een prikkie een topspeler binnenhalen of in een wetsvoorstel van een minister zitten veel zwakke plekken, die het de oppositie vrij eenvoudig maken om kritiek te leveren.
De Duitse uitdrukking wordt al zeker tientallen jaren vrij veel gebruikt. De oudste vermelding die we tegenkwamen in het historische krantenarchief Delpher, dateert van 1873. In het handelsblad De locomotief, dat in de negentiende eeuw verscheen in Semarang (Nederlands-Indië) lezen we:
Voor de liefhebbers van al wat met het Binnenhof in betrekking staat is het Jonckbloet-schandaal een ware verkwikking. Voor de bladen is het in de tegenwoordige dagen, in deze geurigen komkommertijd, “gefundenes Fressen”.
Midas Dekkers
De iets oudere Nederlander denkt bij de uitdrukking vermoedelijk aan het VARA‑televisieprogramma Gefundenes Fressen, dat eind jaren negentig werd uitgezonden. Bioloog Midas Dekkers ging in dit programma iedere aflevering op zoek naar overeenkomsten tussen mens, dier en plant. In de meest geruchtmakende aflevering was te zien hoe de presentator een goudvis paneerde en frituurde.
De bioloog wilde hiermee aantonen hoe selectief onze eetgewoonten kunnen zijn: wat hier ondenkbaar is, is elders soms heel gewoon (en omgekeerd). Wanneer men in sommige landen dus ergens een goudvis tegenkomt wordt dat soms dus letterlijk als ‘gefundenes Fressen’ beschouwd…
Top 30 Duitse woorden in het Nederlands-https://anw.ivdnt.org/article/gefundenes%20Fressen
-https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010297726:mpeg21:a0023
Bij iemand in het krijt staan – Betekenis en herkomst
Veel in zijn mars hebben