In januari 1941 stortte een Glenn Martin WH-3-bommenwerper van de Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (ML-KNIL) neer in de jungle van Kalimantan. Volgend jaar wordt het vliegtuigwrak, dat in 2019 opnieuw werd ontdekt en nog in opmerkelijk goede staat blijkt te verkeren, onderzocht door een gezamenlijk Nederlands-Indonesisch team.
Het toestel werd in 1942 al eens gevonden door een KNIL-patrouille. Vier bemanningsleden werden destijds naast het vliegtuig begraven; het lot van een vijfde lid is onbekend. Daarna raakte het wrak in de vergetelheid, tot het toestel enkele jaren geleden dus werd herontdekt. Veel onderdelen van het vliegtuig bleken bovendien goed bewaard te zijn gebleven.
Opsporing noodgraven
Het onderzoek naar het Glenn Martin-wrak in Kalimantan maakt deel uit van een breder onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) naar andere vliegtuigtypen die door Nederland gebruikt zijn gedurende de Tweede Wereldoorlog. Doel is een overzicht te maken van verliezen, wraklocaties en vermiste bemanningsleden. Het wrak in Kalimantan – het Indonesische deel van het eiland Borneo – richt zich op het in kaart brengen van de resten en opsporen van de noodgraven van de bemanningsleden. Ook het ministerie van Defensie en de Indonesische overheid participeren in het project.
Foto: Ady Setiawan / RCE
De onderzoeksresultaten worden opgenomen in Maritime Stepping Stones (MaSS), een online database van Nederlands maritiem erfgoed, die nu dus ook gegevens over vliegtuigwrakken gaat bevatten. Martijn Manders, coördinator internationaal maritiem erfgoed bij de RCE legt uit:
In de afgelopen jaren zijn verschillende vliegtuigwrakken opgedoken. Deze vliegtuigen zijn een belangrijk onderdeel van onze koloniale- en oorlogsgeschiedenis. Voordat een groot deel van deze vindplaatsen verloren gaat, wil de RCE een overzicht creëren van wat we nu nog weten en waar nu nog vliegtuigwrakken liggen.
Projectleider en luchtvaarthistoricus Bas Kreuger benadrukt dat naast het materiële erfgoed ook de verhalen van de bemanningen van groot belang zijn om vast te leggen.
Nabestaanden hechten veel waarde aan het terugvinden van vermisten vliegtuigen, de bemanningen en het in leven houden van de herinneringen aan hen die er al zo lang niet meer zijn.
KAIS – Een gewaagde redding in Nieuw Guinea (1944)
Hoe werd de vlucht van de koloniale regering gezien in Nederlands-Indië?
Hoe de Japanners de Indische archipel veroverden
Naam ‘Indonesia’ was een Brits bedenksel
Prabowo: president Indonesië met bezoedeld verleden