Bij archeologisch onderzoek in Heerde zijn meerdere bijzondere grafresten aangetroffen, waaronder crematieresten uit de midden-ijzertijd (circa 500-250 v.Chr.) en een mogelijk graf uit de late steentijd (ca. 2500-2300 v.Chr.). Dergelijke vondsten zijn volgens de gemeente zeldzaam, zeker zo dicht bij de middeleeuwse dorpskern van Heerde.
Het onderzoek aan de Bonenburgerlaan werd uitgevoerd ter voorbereiding op geplande nieuwbouw. Na een eerste verkennend onderzoek, waarbij al cirkelvormige greppels werden aangetroffen, volgde een uitgebreider archeologisch onderzoek.
Crematiegraven in kringgreppels
Op het terrein werden vijf zogeheten kringgreppels opgegraven. Binnen deze greppels lagen crematiekuiltjes, vermoedelijk uit de ijzertijd. Deze greppels werden waarschijnlijk gegraven zodat de grond gebruikt kon worden voor het opwerpen van grafheuveltjes.
In totaal zijn er zeven crematiegraven aangetroffen, waarvan drie zonder kringgreppel. De crematieresten werden niet in urnen aangetroffen, wat volgens de onderzoekers past bij het gebruik vanaf de midden-ijzertijd om as in vergankelijke zakjes te bewaren. Nader onderzoek moet duidelijk maken hoe oud de graven precies zijn.
Touwbeker uit de steentijd
In een van de kringgreppels werd een veel oudere vondst gedaan: een rechthoekige kuil met resten van een zogenoemde touwbeker, kenmerkend aardewerk uit de late steentijd. Vermoedelijk gaat het om een graf uit die periode, waarin overledenen in hurkhouding werden begraven en grafgiften meekregen. De gemeente:
Omdat hier geen ‘lijksilhouet’ is gevonden, is het niet helemaal zeker of het hier om een graf gaat. Maar dit lijkt wel het meest waarschijnlijk. De rechthoekige kuil heeft namelijk de afmeting voor het graf van een persoon in de voor die tijd kenmerkende hurkhouding. Daarbij werd de trouwbeker meegegeven als grafgift, een begravingspraktijk die aansluit bij een grote Europese traditie uit die tijd.
Langbed uit de bronstijd of vroege ijzertijd
Verder is een structuur aangetroffen die vermoedelijk deel uitmaakte van een zogenoemd langbed: een langgerekt grafmonument uit de late bronstijd of vroege ijzertijd (circa 1000-500 v.Chr.). De functie van dergelijke monumenten is niet helemaal duidelijk. Mogelijk waren ze bedoeld om grafvelden zichtbaar te maken in het landschap of hadden ze een rituele functie. In het onderzochte deel (15 meter lang) zijn geen graven aangetroffen, maar het monument liep buiten het onderzoeksgebied door. Soms zijn langbedden veel groter, tot wel honderd meter lang.
De vondsten worden nader onderzocht, onder meer met koolstofdatering. De archeologische resten worden uiteindelijk ondergebracht bij het Archeologisch Depot Gelderland in Nijmegen.
Waar komen Nederlanders vandaan? Over de eerste bewoners van Nederland
Hoe mevrouw Sapiens haar plaats opeist in de prehistorie
Sedentair leven: betekenis van het begrip
De bronstijd – kenmerken, periodes en ontwikkelingen in de Lage Landen
Byblos in het Neolithicum