Het voormalige raadhuis van Zaandijk is in handen gekomen van de vereniging Hendrick de Keyser Monumenten. Het monumentale pand uit 1752, ooit gebouwd als koopmanshuis, biedt volgens de vereniging een uitzonderlijk compleet beeld van de wooncultuur van de Zaanse elite in de achttiende en vroege negentiende eeuw.
Het huis aan de Lagedijk werd gebouwd voor koopman en oliefabrikant Cornelis Florisz de Lange. Na diens overlijden bleef het pand in de familie. In 1856 kreeg het gebouw, na het overlijden van eigenaresse Grietje Haremaker, een publieke functie als raadhuis van Zaandijk. Die functie behield het tot 1974. Daarna werd het pand onder meer gebruikt als trouwlocatie.
Bijzonder aan het monument zijn de goed bewaard gebleven interieurs. Achter de rijk versierde gevel bevinden zich kamers met rococo- en neoclassicistische stijlelementen. Zo bevat de voormalige raadszaal een reeks geschilderde landschappen uit 1804, die in opdracht van de Vaderlandsche Maatschappij werden vervaardigd. Ook zijn onder meer een marmeren schouw met grisailleschilderingen en een achttiende-eeuwse smuiger met blauwe tegeltjes behouden gebleven. Volgens de vereniging geeft het interieur “een mooi beeld van de rijke interieurs van de woonhuizen van de Zaanse koopmanselite, die grote huizen liet bouwen op de dijk met uitzicht over de Zaan.”
Van bijzondere kunsthistorische waarde zijn volgens Hendrick de Keyser verder vooral de drie slaapkamers op de bovenverdieping, waar de handbeschilderde linnen wandbekleding uit de achttiende eeuw nog vrijwel compleet aanwezig is. Dergelijke behangsels zijn in Nederland nog maar zelden bewaard gebleven, omdat ze in de loop der tijd vaak verdwenen door slijtage of verbouwingen.
Nieuwe functie
Na restauratie wil Hendrick de Keyser Monumenten het pand een nieuwe bestemming geven. Er komen een woning en twee vakantiewoningen in. De publieke functie blijft deels behouden: het gebouw kan straks ook gebruikt worden voor bijvoorbeeld concerten en recepties.
Hendrick de Keyser Monumenten werd in 1918 opgericht om architectonisch en historisch waardevolle huizen voor verval of sloop te behoeden. De vereniging koopt monumentale panden aan, restaureert ze en verhuurt deze vervolgens als woning, werkruimte, evenementenlocatie of vakantieverblijf. Volgens de organisatie is juist het gebruik van monumenten essentieel om hun voortbestaan veilig te stellen.
Hendrick de Keyser
De vereniging is vernoemd naar architect en beeldhouwer Hendrick de Keyser (1565-1621), een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Nederlandse renaissancebouwkunst. De Keyser was onder meer stadssteenhouwer van Amsterdam en ontwierp bekende bouwwerken als de Zuiderkerk, de Westerkerk en de Noorderkerk in Amsterdam, evenals de Amsterdamse beurs en verschillende grafmonumenten.
Zes monumentale woonhuizen van Hendrick de Keyser nu officieel museum
Het Sydney Opera House, icoon van Australië
Olympisch Stadion in Amsterdam werd bijna gesloopt voor woningbouw
Trevifontein – De bekendste fontein van Rome
