Aan de Portugese kust is de schedel van een tot nu toe onbekende plantenetende dinosaurussoort ontdekt. Het gaat om een zogeheten iguanodont uit het vroege Krijt, zo’n 125 miljoen jaar geleden, die de naam Cariocecus bocagei heeft gekregen. Dat meldt het Belgische Instituut voor Natuurwetenschappen dat de ontdekking samen met Portugese onderzoekers heeft gedaan.
De vondst is volgens paleontologen vooral bijzonder omdat de schedel uitzonderlijk goed bewaard is gebleven waardoor men meer inzicht krijgt in de anatomie en leefwijze van de plantenetende dinosoort.
De schedel blijkt al in 2016 te zijn gevonden op een afgelegen strand bij Cabo Espichel, nabij Sesimbra. Hij werd aangetroffen in de zogeheten Papo Seco-formatie, een serie rotslagen uit het vroege Krijt die rijk is aan fossiele ongewervelden en zeldzame overblijfselen van vissen, krokodillen, pterosauriërs en landbewonende dinosauriërs.
Pas na de coronapandemie kon het fossiel grondig worden onderzocht. In het laboratorium van het Belgische Instituut voor Natuurwetenschappen werd de broze schedel zorgvuldig vrijgemaakt van zandsteen. Daarbij kwamen bijzondere details aan het licht, waaronder afdrukken van hersenen, hersenzenuwen en het binnenoor. De onderzoekers spreken van de meest gedetailleerde reconstructie van een binnenoor bij een dinosauriër ooit. De reconstructie levert onder meer informatie op over het evenwichtsorgaan en het gehoor van het dier, en daarmee over zijn gedrag en oriëntatievermogen.
Schedel van de Cariocecus bocagei – Foto: Filippo Bertozzo / Instituut voor Natuurwetenschappen
Nieuw kenmerk
Opmerkelijk is volgens de onderzoekers een vergroeiing van de bovenkaak met het jukbeen, een kenmerk dat bij geen enkele andere iguanodont eerder is vastgesteld. Volgens de onderzoekers gaat het niet om toeval of een afwijking en is dus echt sprake van een echt nieuw kenmerk – en dus een nieuwe soort.
Verder heeft Cariocecus bocagei een opvallend laag geplaatst wenkbrauwbot, mogelijk een steun voor een zware wenkbrauwboog zoals bij moderne roofvogels. Het gebit vertoont verder sporen van actieve tandvervanging: nieuwe tanden stonden al klaar om versleten exemplaren te vervangen. Dit kan wijzen op een krachtige kauwfunctie.
In de vroege Krijtperiode domineerden de plantenetende iguanodonten, die allemaal stevige lichamen en complexe tanden hadden, het Europese continent. De Vlaamse onderzoeker Filippo Bertozzo:
José Vicente Barbosa du BocageWe kenden al soorten uit België, Spanje, Groot-Brittanië en Frankrijk, maar in Portugal ontbrak tot nu toe een benoemde soort. Deze ontdekking vult die leemte in.
De naam Cariocecus verwijst naar een oorlogsgod uit de Iberische oudheid, aan wie vaak paarden en geiten werden geofferd. De schedel van de dino vertoont enige gelijkenissen met die van deze offerdieren. De soortaanduiding bocagei is een eerbetoon aan de Portugese zoöloog José Vicente Barbosa du Bocage (1823-1907), grondlegger van diverse natuurhistorische collecties in Portugal.
De vondst is beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Systematic Palaeontology.
Historiek is een onafhankelijk online geschiedenismagazine voor een breed publiek. We willen geschiedenis en actualiteit met elkaar verbinden en geschiedenisverhalen gratis toegankelijk maken.
Hoe maakten dinosauriërs elkaar het hof?
Hoe word je een fossiel?
Het mysterie van Bernissart eindelijk ontsluierd?
Dinomanie: van stenen balzak tot geëxplodeerde botten
