Op het voormalige Jennemiekeskerkhof in Aalst (Oost-Vlaanderen) is een uitzonderlijk skelet aangetroffen. In een houten kist vonden archeologen een lichaam waarvan duidelijk te zien is dat alle lange botten na de dood door een chirurg vakkundig zijn doorgezaagd.
Het Jennemiekeskerkhof, in gebruik tussen 1784 en 1867, was lange tijd de belangrijkste begraafplaats van de Oost-Vlaamse stad Aalst. Tijdens recente archeologische opgravingen stuitten onderzoekers er op een skelet waarvan de lange botten systematisch blijken te zijn doorgezaagd. Zowel de bovenarmen, onderarmen als dijbenen werden onder handen genomen. Niet uitgesloten wordt dat ook de schedel is doorgezaagd, maar deze verkeert in dusdanig slechte staat dat dit niet meer met zekerheid is vast te stellen.
De zaagsneden zijn volgens fysisch antropoloog Liesbeth Massagé aangebracht door een geoefend chirurg. Er zijn namelijk geen zogeheten hesitation marks aangetroffen, ofwel sporen die erop wijzen dat men tijdens de handeling aarzelde. Dit wijst er volgens de antropoloog dat de operatie niet is uitgevoerd door een minder ervaren dokter of student.
Opmerkelijk is dat Aalst in deze periode geen universitaire opleiding voor geneeskunde kende. Mogelijk bestaat er een verband met het Onze-Lieve-Vrouwehospitaal, het voormalige ziekenhuis in Aalst dat tegenwoordig dienst doet als stedelijk museum.
Foutje
Dissectie van lichamen was in de negentiende eeuw een belangrijk onderdeel van het medische onderwijs, maar werd slechts op beperkte schaal toegepast. Meestal betrof het lichamen van veroordeelde criminelen of overledenen zonder nabestaanden. In Aalst blijkt men te hebben geprobeerd het onderzochte lichaam na afloop zo netjes mogelijk te begraven. De verschillende fragmenten van het lichaam zijn namelijk weer in de juiste volgorde gelegd, al maakte men daarbij wel een fout. De onderkant van het bovenbeen is verwisseld met de bovenkant van het onderbeen.
Vondsten zoals deze zijn in Vlaanderen uiterst zeldzaam, wat de ontdekking volgens de archeologen bijzonder maakt voor de medische en archeologische geschiedenis van de regio. Tijdens de Vlaamse Archeologiedagen op 24 en 25 mei kunnen belangstellenden de opgravingssite bezoeken.
Hoe de duivel de mensheid de zaag schonk
Snijden in dode lichamen
Andreas Vesalius – Grondlegger van de moderne anatomie
Een oude Groninger (met wat kwaaltjes)
Bijzonder skelet in praktijk van Tilburgse huisarts
Trijntje, het oudste skelet van Nederland