Over het weer raakt de mens niet uitgesproken. Niet zo verwonderlijk dus dat onze taal veel spreuken en uitdrukkingen met verwijzingen naar het weer bevat. Een beknopt lijstje met enkele oude weerspreuken voor de maand december, ook wel de wintermaand of donkere maand genoemd.
- December zacht en dikwijls regen, geeft weinig hoop op rijke zegen.
- Decemberwind uit het Oost, brengt de zieken luttel troost. (Er komt een strenge winter)
- Blaast de Noordenwind met decembermaan, dan houdt de winter 4 maanden aan
- Donder in de decembermaand, beloofd veel wind voor ’t jaar aanstaand.
- December veranderlijk en zacht, geeft een winter waar men mee lacht.
- December koud en wel besneeuwd, zo maakt maar grote schuren gereed.
- Brengt december kou en sneeuw in ’t land, dan groeit er koren zelfs op ’t zand.
- Vloeit nu nog het sap in berk, dan wordt de winter wis niet sterk.
- Veel sneeuw op Oudjaar, veel hooi in ’t nieuwe jaar.
- Decembermist, goud in de kist.
- Als met Kerstmis de muggen zwermen, kunt ge met Pasen uw oren wermen (warmen)
- Decemberregen, is geen zegen.
- Zijn er in december veel mollen, dan laat de winter met zich sollen.
De tiende maand
De maand december dankt zijn naam aan de oorspronkelijke Romeinse kalender. Bij de Romeinen was het de tiende maand, wat nog terug te zien is in de naam: decem betekent ‘tien’. Het was de laatste maand van het jaar. Na december begon een naamloze winterperiode. Het nieuwe jaar begon vervolgens in maart, vernoemd naar de Romeinse god van de oorlog: Mars. Na de toevoeging van januari en februari werd december de twaalfde maand. Maar de naam met de verwijzing naar het getal tien bleef dus behouden.
December wordt vaak aangeduid als de wintermaand, omdat de astronomische winter in deze maand begint: rond 21 december, de dag van de winterzonnewende. Op dat moment bereikt de zon haar laagste stand aan de hemel en is de dag het kortst. Het grootste deel van december valt echter nog in de astronomische herfst.
De dierenriemtekens die traditioneel met december worden geassocieerd, zijn Boogschutter (tot ongeveer 21 december) en Steenbok (vanaf ongeveer 22 december).
November. Slacht- of jachtmaand?
De Kerstman, van Odin tot Santa Claus
December, de tiende maand
Weerspreuken voor de maand januari
De zonsverduistering van 1954 was van groot belang voor de rakettechnologie
Het laatste huis van Holland Island
Ole Rømer en het ‘vaststellen van de lichtsnelheid’ (1676)