Tussen 1804 en 1808 bevond zich bij Austerlitz (gemeente Zeist) een groot Frans legerkamp dat onder leiding stond van generaal Auguste de Marmont. Het kamp werd als oefenlocatie gebruikt door duizenden soldaten. Archeologen hebben de afgelopen jaren uitgebreid onderzoek gedaan naar dit zogeheten Camp d’Utrecht. De resultaten van dat onderzoek zijn nu gebundeld en gepresenteerd aan bewoners en geïnteresseerden.
Tijdens de opgravingen, uitgevoerd tussen 2018 en 2021, kwamen duizenden sporen van het kamp aan het licht. Archeologen vonden resten van tenten, barakken, veldkeukens, kookplaatsen en waterputten. Ook werden meer dan 25.000 objecten opgegraven, waaronder munten, knopen, uniformonderdelen, kogels en serviesgoed. De vondsten geven een beeld van het dagelijks leven in het kamp, waar Franse soldaten ook contact hadden met lokale bewoners die er werk vonden of handel dreven.
Zones
Regio-archeoloog Peter de Boer verklaarde eerder dat op basis van de vondsten vastgesteld kon worden in welke zones bijvoorbeeld gewone soldaten verbleven en in welke onderofficieren. In het gebied van de onderofficieren werd bijvoorbeeld een afvalkuil gevonden met resten van een fles, een glas en een rookpijp – aanwijzingen dat er ook momenten van ontspanning waren. Elders werd een lederen beursje met negentien muntjes teruggevonden, waarschijnlijk verloren door een soldaat meer dan tweehonderd jaar geleden.
Opmerkelijk is dat op het kampterrein ook sporen zijn aangetroffen uit een veel oudere periode. Op de locatie werden namelijk ook twee grafheuvels uit de bronstijd aangetroffen. Hoewel de menselijke resten zijn vergaan, waren de contouren van de graven nog wel zichtbaar in het zand. Een van de graven bleek een zogenoemd hurkgraf te zijn, daterend uit de nieuwe steentijd.
De opgraving bij Austerlitz is de eerste grootschalige studie van een Frans legerkamp van deze omvang. Het onderzoek biedt volgens de onderzoekers waardevolle inzichten in de militaire organisatie van het Napoleontische leger en de logistiek van tijdelijke kampen die elders in Europa grotendeels verdwenen zijn.
Pyramide van Austerlitz
De aanwezigheid van het legerkamp bij Austerlitz is nauw verbonden met de bouw van de Pyramide van Austerlitz, die De Marmont in 1804 door zijn manschappen liet oprichten. Het monument, geïnspireerd op de piramiden van Egypte, was bedoeld als eerbetoon aan Napoleon en als symbool van de Franse macht.
Het onderzoek is uitgevoerd door BAAC uit ’s-Hertogenbosch en Vestigia uit Amersfoort, in opdracht van de gemeente Zeist.
Positionering van het Camp d’Utrecht bij Zeist in 1804
De Bataafse Republiek en de Franse Tijd (1795-1813)
Pyramide van Austerlitz – Frans monument in Nederland
Slag bij Austerlitz: Napoleons overwinning bij de Driekeizerslag
